{"id":902,"date":"2025-11-02T12:41:44","date_gmt":"2025-11-02T12:41:44","guid":{"rendered":"https:\/\/time24.pl.ua\/?p=902"},"modified":"2025-11-02T12:41:44","modified_gmt":"2025-11-02T12:41:44","slug":"czy-pilsudski-to-powiedzial","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/time24.pl.ua\/?p=902","title":{"rendered":"Czy Pi\u0142sudski to powiedzia\u0142?"},"content":{"rendered":"\n

<\/a><\/p>\n\n\n\n

Nazywany jest architektem niepodleg\u0142ej Polski, strategiem i wizjonerem. Uwa\u017cany jest za autora dziesi\u0105tek aforyzm\u00f3w, od patriotycznych hase\u0142 po ostre, obra\u017aliwe uwagi.<\/p>\n\n\n\n

\u201eNie ma wolnej Polski bez wolnej Ukrainy\u201d to jedno ze s\u0142ynnych powiedze\u0144 rzekomo wymy\u015blonych przez Pi\u0142sudskiego. Co tak naprawd\u0119 powiedzia\u0142 legendarny marsza\u0142ek i co mu si\u0119 przypisuje?<\/p>\n\n\n\n

Nie ma wolnej Polski bez wolnej Ukrainy<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

To powiedzenie, brzmi\u0105ce niemal jak aforyzm, jest cz\u0119sto cytowane w podr\u0119cznikach, przem\u00f3wieniach i artyku\u0142ach. Powszechnie uwa\u017ca si\u0119, \u017ce stanowi ono precyzyjn\u0105 formu\u0142\u0119 doktryny Jerzego Giedroycia<\/a> . Autorstwo cz\u0119sto przypisuje si\u0119 J\u00f3zefowi Pi\u0142sudskiemu<\/a> , jednak bez \u017cadnych dowod\u00f3w ani odniesie\u0144 do \u017ar\u00f3de\u0142.<\/p>\n\n\n\n

W rzeczywisto\u015bci, jak pokazuj\u0105 dokumenty,Zob. zw\u0142aszcza Protok\u00f3\u0142 z posiedzenia konferencji polsko-ukrai\u0144skiej z 13 kwietnia 1920 r. w Kronice rewolucji ukrai\u0144skiej A. Docenko (tom II, zeszyt 5, 1917\u20131923).<\/a>S\u0142owa te wypowiedzia\u0142 Ignacy Daszy\u0144ski (pierwszy premier odrodzonej Polski, przyw\u00f3dca Polskiej Partii Socjalistycznej) na bankiecie w marcu 1920 roku.<\/p>\n\n\n\n

\u201eW imieniu Polski og\u0142aszam: Niech \u017cyje wolna Ukraina!\u201d (Wzrzesz okrzyk: Niech \u017cyje wolna Ukraina!)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pi\u0142sudski wypowiedzia\u0142 t\u0119 udokumentowan\u0105 fraz\u0119 17 maja 1920 roku w Winnicy. Dzie\u0144 wcze\u015bniej spotka\u0142 si\u0119 tam z Symonem Petlur\u0105, szefem Dyrektoriatu UNR.Najwy\u017cszy organ w\u0142adzy pa\u0144stwowej Ukrai\u0144skiej Republiki Ludowej (grudzie\u0144 1918 \u2013 listopad 1920), utworzony w 1918 roku.<\/a>gdzie strony omawia\u0142y dalsz\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 polsko-ukrai\u0144sk\u0105 . Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce jest to jeden z niewielu przypadk\u00f3w, w kt\u00f3rych polski marsza\u0142ek wprost odnosi si\u0119 do niepodleg\u0142ej Ukrainy jako podmiotu o znaczeniu politycznym. Dlatego cytat ten jest cz\u0119sto wykorzystywany jako argument w dyskusjach na temat stosunk\u00f3w <\/a>polsko-ukrai\u0144skich<\/a> i pogl\u0105d\u00f3w Pi\u0142sudskiego.<\/p>\n\n\n\n

\u201eLudzie s\u0105 pi\u0119kni, ale ludzie to dziwki\u201d (Nar\u00f3d wspania\u0142y, tylko ludzie kurwy)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

To wyra\u017cenie sta\u0142o si\u0119 ju\u017c swego rodzaju \u017cartem<\/a> ludowym \u2013 jest drukowane na pami\u0105tkowych kubkach i koszulkach. Jego ton rzeczywi\u015bcie przypomina sarkastyczny styl Pi\u0142sudskiego, ale nie ma potwierdzenia, \u017ce \u200b\u200bfraza ta pochodzi od Marsza\u0142ka. Co wi\u0119cej, znanych jest kilka jego odmian, co tylko pot\u0119guje w\u0105tpliwo\u015bci co do jego autentyczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

\u201eWymy\u015bli\u0142em wiele pi\u0119knych s\u0142\u00f3w i definicji, kt\u00f3re przetrwaj\u0105 po mojej \u015bmierci i kt\u00f3re klasyfikuj\u0105 Polak\u00f3w jako idiot\u00f3w\u201d (Wytworzy\u0142em ca\u0142e zestawienie pi\u0119knych s\u0142\u00f3wek i okre\u015ble\u0144, kt\u00f3re po mojej \u015bmierci zosta\u0142y okre\u015blone, a kt\u00f3re nar\u00f3d polski stawiaj\u0105 w rz\u0119dzie idiot\u00f3w)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cytat pochodzi z przem\u00f3wienia J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego wyg\u0142oszonego na Zje\u017adzie Legionist\u00f3w.Uczestnicy Legion\u00f3w Polskich, formacji ochotniczej dzia\u0142aj\u0105cej w latach 1914-1918, utworzonej z inicjatywy Pi\u0142sudskiego przy armii austro-w\u0119gierskiej, w celu walki o odzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci Polski.<\/a>W sierpniu 1927 roku kongres odby\u0142 si\u0119 w Kaliszu, nieprzypadkowo: niedaleko tego miasta, podczas I wojny \u015bwiatowej, Niemcy internowali legionist\u00f3w, kt\u00f3rzy odm\u00f3wili z\u0142o\u017cenia przysi\u0119gi na wierno\u015b\u0107. Dziesi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej wzniesiono tam pomnik po\u015bwi\u0119cony niez\u0142omno\u015bci polskich \u017co\u0142nierzy, a na uroczysto\u015b\u0107 otwarcia zaproszono marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego. Doskonale zdawa\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce wiele jego wypowiedzi<\/a> , cho\u0107 pi\u0119knych i trafnych, dalekich by\u0142o od wzorowego ukazania osi\u0105gni\u0119\u0107 niepodleg\u0142ej Polski.<\/p>\n\n\n\n

\u201eCho\u0107 cz\u0119sto m\u00f3wi\u0119 o g\u0142upiej Polsce, karc\u0119 Polsk\u0119 i Polak\u00f3w, to i tak s\u0142u\u017c\u0119 tylko Polsce\u201d (Cho\u0107 nie raz m\u00f3wi\u0119 o durnej Polsce, wymy\u015blam na Polsk\u0119 i Polak\u00f3w, to przecie\u017c tylko Polska s\u0142u\u017c\u0119)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cytat z rozmowy J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego z Arturem \u015aliwi\u0144skim, polskim m\u0119\u017cem stanu, politykiem, historykiem i publicyst\u0105. Tekst ukaza\u0142 si\u0119 w czasopi\u015bmie \u201eNiepodleg\u0142o\u015b\u0107\u201d w 1931 roku. Artur \u015aliwi\u0144ski by\u0142 bardzo blisko zwi\u0105zany z Marsza\u0142kiem i przez pewien czas pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 jego emisariusza.<\/p>\n\n\n\n

\u201eKto w m\u0142odo\u015bci nie by\u0142 socjalist\u0105, na staro\u015b\u0107 b\u0119dzie \u0142ajdakiem\u201d (Kto nie by\u0142 socjalist\u0105 za m\u0142odu, ten na staro\u015b\u0107 b\u0119dzie skurwysynem)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Inny znany cytat, cz\u0119sto przypisywany J\u00f3zefowi Pi\u0142sudskiemu, jest niepotwierdzony. Nie ma jednak potwierdzenia, \u017ce \u200b\u200bs\u0142owa te rzeczywi\u015bcie wypowiedzia\u0142 Marsza\u0142ek. A nawet je\u015bli tak, to z pewno\u015bci\u0105 nie by\u0142 on pierwszym, kt\u00f3ry je wypowiedzia\u0142.<\/p>\n\n\n\n

To wyra\u017cenie jest odmian\u0105 znanego wyra\u017cenia, kt\u00f3re istnieje w kilku wersjach w j\u0119zyku francuskim. Najstarsza i najlepiej udokumentowana pochodzi od francuskiego polityka i historyka Fran\u00e7ois Guizota i mo\u017cna j\u0105 przet\u0142umaczy\u0107 nast\u0119puj\u0105co: \u201eNie by\u0107 republikaninem w wieku 20 lat to mie\u0107 serce z kamienia. Pozosta\u0107 republikaninem w wieku 30 lat to mie\u0107 umys\u0142 z drewna\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

P\u00f3\u017aniej powiedzenie to zacz\u0119to reinterpretowa\u0107 i adaptowa\u0107, nadaj\u0105c mu form\u0119 swoistego paradoksu politycznego. Na przyk\u0142ad dziennikarz George Seldes zacytowa\u0142 wersj\u0119 przypisywan\u0105 brytyjskiemu politykowi Lloydowi George’owi: \u201eM\u0142ody cz\u0142owiek, kt\u00f3ry nie jest socjalist\u0105, nie ma serca; starzec, kt\u00f3ry jest socjalist\u0105, nie ma g\u0142owy\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Czasami aforyzm ten przypisywany jest Georges\u2019owi Clemenceau, a nawet Winstonowi Churchillowi.<\/p>\n\n\n\n

\u201eSocjalista w Polsce musi d\u0105\u017cy\u0107 do niepodleg\u0142o\u015bci kraju, a niepodleg\u0142o\u015b\u0107 jest warunkiem decyduj\u0105cym o zwyci\u0119stwie socjalizmu w Polsce\u201d (Socjalista w Polsce pod\u0105\u017ca\u0142 musi do niepodleg\u0142o\u015bci kraju, a niepodleg\u0142o\u015b\u0107 jest znamiennym wynikiem zwyci\u0119stw socjalizmu w Polsce)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

To cytat z artyku\u0142u J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego \u201eJak sta\u0142em si\u0119 socjalist\u0105\u201d, opublikowanego w m\u0142odzie\u017cowym miesi\u0119czniku \u201ePromie\u0144\u201d we Lwowie w 1903 roku. Stwierdzenie to sta\u0142o si\u0119 swego rodzaju programow\u0105 deklaracj\u0105 \u201enarodowego socjalizmu po polsku\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Artyku\u0142 \u201eJak zosta\u0142em socjalist\u0105\u201d. \u0179r\u00f3d\u0142o: Biblioteka Narodowa<\/p>\n\n\n\n

W artykule Pi\u0142sudski opisuje swoje m\u0142odzie\u0144cze do\u015bwiadczenia z perspektywy dojrza\u0142ego m\u0119\u017cczyzny. W istocie \u201eJak zosta\u0142em socjalist\u0105\u201d to tekst bardzo osobisty, wyra\u017anie napisany z intencj\u0105 propagandow\u0105. Powsta\u0142 przede wszystkim z my\u015bl\u0105 o przyci\u0105gni\u0119ciu m\u0142odzie\u017cy do ruchu socjalistycznego.<\/p>\n\n\n\n

\u201ePrawda jest jak ty\u0142ek, ka\u017cdy ma swoj\u0105\u201d (Racja jest jak dupa, ka\u017cdy ma swoj\u0105)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

We wsp\u00f3\u0142czesnych publikacjach zwrot ten przypisuje si\u0119 zwykle J\u00f3zefowi Pi\u0142sudskiemu, niekiedy dodaj\u0105c, \u017ce jest to rzekomo odpowied\u017a marsza\u0142ka udzielona dziennikarzowi na temat obozu w Berezie Kartuskiej. Ob\u00f3z koncentracyjny utworzony przez w\u0142adze Polski mi\u0119dzywojennej w 1934 r. w miejscowo\u015bci Bereza Kartuskaja jako miejsce pozas\u0105dowego internowania przeciwnik\u00f3w rz\u0105dz\u0105cego re\u017cimu.<\/a>O tym fakcie informuje m.in. polskie Wikicytaty, nie podaj\u0105c jednak \u017ar\u00f3d\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Wyra\u017cenie to pojawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w zbiorze frazes\u00f3w J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego \u201eMy\u015bli i wypskni\u0119cia\u201d (2010). Znane media,<\/a> takie jak \u201ePolityka\u201d, \u201eGazeta Wroc\u0142awska\u201d i Radio Krak\u00f3w, powtarza\u0142y ten cytat, nazywaj\u0105c go \u201ePi\u0142sudskiego\u201d, bez podania \u017ar\u00f3d\u0142a. I cho\u0107 wiemy, \u017ce J\u00f3zef Pi\u0142sudski z pewno\u015bci\u0105 mia\u0142 talent do sarkastycznego humoru, jak dot\u0105d nie uda\u0142o si\u0119 potwierdzi\u0107 jego autorstwa.<\/p>\n\n\n\n

\u201eNiepodleg\u0142o\u015b\u0107 nie jest Polakom dana raz na zawsze\u201d (Niepodleg\u0142o\u015b\u0107 nie jest Polakom dana raz na zawsze)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kolejne sformu\u0142owanie, kt\u00f3re nie ma wiarygodnych \u017ar\u00f3de\u0142. By\u0142o cz\u0119sto cytowane przez polskich polityk\u00f3w, w tym prezydenta Polski Karola Nawrockiego<\/a> w jego przem\u00f3wieniu inauguracyjnym<\/a> . Liczne strony internetowe po\u015bwi\u0119cone edukacji lub pami\u0119ci zawieraj\u0105 liczne odniesienia do tego stwierdzenia, z komentarzem, \u017ce przypisuje si\u0119 je J\u00f3zefowi Pi\u0142sudskiemu. Jednak ponownie brak jest potwierdzonych \u017ar\u00f3de\u0142 potwierdzaj\u0105cych autorstwo Marsza\u0142ka. Najprawdopodobniej z czasem to aforystyczne wyra\u017cenie zacz\u0119\u0142o by\u0107 u\u017cywane w spos\u00f3b og\u00f3lny do opisu pogl\u0105d\u00f3w politycznych Pi\u0142sudskiego.<\/p>\n\n\n\n

\u201eChcemy, aby niepodleg\u0142a Polska stworzy\u0142a tam wszystkim lepsze i sprawiedliwsze \u017cycie\u201d (Chcemy Polski niepodleg\u0142ej, aby\u015bmy mogli tam urz\u0105dzi\u0107 \u017cycie lepsze i sprawiedliwsze dla wszystkich)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

S\u0142owa te wypowiedzia\u0142 Pi\u0142sudski na prze\u0142omie XIX i XX wieku, redaguj\u0105c socjalistyczn\u0105 gazet\u0119 \u201eRobotnik\u201d. Stwierdzenie to \u0142\u0105czy dwa kluczowe elementy jego \u015bwiatopogl\u0105du: walk\u0119 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski<\/a> jako cel nadrz\u0119dny oraz ide\u0119 sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej, kt\u00f3ra mia\u0142a stanowi\u0107 fundament przysz\u0142ego pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

J\u00f3zef Pi\u0142sudski podkre\u015bla\u0142, \u017ce same has\u0142a spo\u0142eczne (\u201e10 groszy wi\u0119cej na pensje\u201d) nie wystarcz\u0105, by pobudzi\u0107 ludzi \u2013 potrzebna jest wielka idea, zdolna zmobilizowa\u0107 nar\u00f3d. A t\u0105 ide\u0105 musia\u0142a by\u0107 idea Polski niepodleg\u0142ej i sprawiedliwej.<\/p>\n\n\n\n

\u201eR\u00f3wnuj p\u00f3ki mo\u017cesz, a gdy stanie si\u0119 to niemo\u017cliwe, podpal \u015bwiat!\u201d (Balansujcie, pozosta\u0144cie da, a gdy si\u0119 ju\u017c nie da, podpalcie \u015bwiat!)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

To rzekomo \u201e\u015bwi\u0119ta\u201d rada Marsza\u0142ka. Podobno wypowiedzia\u0142 t\u0119 fraz\u0119 do ministra spraw zagranicznych J\u00f3zefa Becka na \u0142o\u017cu \u015bmierci. Brzmi imponuj\u0105co, niemal jak z filmu<\/a> . Sam Beck jednak nigdy nie przytoczy\u0142 tych s\u0142\u00f3w Marsza\u0142ka. Dlatego ca\u0142kiem mo\u017cliwe, \u017ce jest to jedynie pi\u0119kna legenda, a nie autentyczny testament polityczny.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Nazywany jest architektem niepodleg\u0142ej Polski, strategiem i wizjonerem. Uwa\u017cany jest za autora dziesi\u0105tek aforyzm\u00f3w, od patriotycznych hase\u0142 po ostre, obra\u017aliwe uwagi. \u201eNie ma \n [...]<\/a>","protected":false},"author":1,"featured_media":903,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-902","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/902","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=902"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/902\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":904,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/902\/revisions\/904"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/903"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=902"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=902"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=902"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}