\u015amier\u0107 to temat, o kt\u00f3rym wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi woli nie my\u015ble\u0107 zbyt d\u0142ugo. Odsuwamy go od siebie, bo jest trudny, bolesny i budzi l\u0119k.<\/p>\n\n\n\n
A jednak osoby, kt\u00f3re na co dzie\u0144 pracuj\u0105 z pacjentami u kresu \u017cycia, cz\u0119sto opowiadaj\u0105 o rzeczach, kt\u00f3re nie tylko poruszaj\u0105, ale te\u017c sk\u0142aniaj\u0105 do g\u0142\u0119bszej refleksji.<\/p>\n\n\n\n
Jedn\u0105 z takich os\u00f3b jest Katie Duncan, piel\u0119gniarka opieki paliatywnej i hospicyjnej, kt\u00f3ra przez lata towarzyszy\u0142a wielu ludziom w ich ostatnich chwilach.<\/p>\n\n\n\n
To w\u0142a\u015bnie ona opowiedzia\u0142a o zachowaniu, kt\u00f3re powtarza si\u0119 zaskakuj\u0105co cz\u0119sto i kt\u00f3re dla wielu rodzin pozostaje w pami\u0119ci na zawsze.<\/p>\n\n\n\n
Wed\u0142ug jej obserwacji wiele os\u00f3b tu\u017c przed \u015bmierci\u0105 wykonuje bardzo podobny ruch. Wyci\u0105gaj\u0105 r\u0119ce do g\u00f3ry, jakby pr\u00f3bowa\u0142y co\u015b dotkn\u0105\u0107, kogo\u015b chwyci\u0107 albo si\u0119gn\u0105\u0107 po czyj\u0105\u015b d\u0142o\u0144. Dla postronnego obserwatora mo\u017ce to wygl\u0105da\u0107 tajemniczo, a czasem wr\u0119cz niepokoj\u0105co. Ale ci, kt\u00f3rzy byli wtedy blisko, bardzo cz\u0119sto m\u00f3wi\u0105 o czym\u015b zupe\u0142nie innym. Nie o strachu, lecz o spokoju. Nie o panice, ale o czym\u015b cichym, niemal wzruszaj\u0105cym.<\/p>\n\n\n\n
Katie Duncan pracowa\u0142a w r\u00f3\u017cnych miejscach, od oddzia\u0142\u00f3w intensywnej terapii po hospicja domowe i plac\u00f3wki opieki d\u0142ugoterminowej. Dzi\u0119ki temu widzia\u0142a bardzo wiele sytuacji, kt\u00f3re dla innych pozostaj\u0105 zupe\u0142nie nieznane. I w\u0142a\u015bnie dlatego jej s\u0142owa budz\u0105 takie zainteresowanie. Nie m\u00f3wi jako kto\u015b, kto us\u0142ysza\u0142 jedn\u0105 histori\u0119. M\u00f3wi jako osoba, kt\u00f3ra przez lata obserwowa\u0142a podobne momenty u wielu pacjent\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Jak opowiada, ten gest unoszenia r\u0105k pojawia si\u0119 cz\u0119sto w ostatnich dniach albo godzinach \u017cycia. Niekt\u00f3rzy chorzy wygl\u0105daj\u0105 tak, jakby chcieli kogo\u015b dosi\u0119gn\u0105\u0107. Inni zdaj\u0105 si\u0119 reagowa\u0107 na obecno\u015b\u0107, kt\u00f3rej nikt inny w pokoju nie widzi. Co wa\u017cne, takie zachowanie nie musi oznacza\u0107 cierpienia. Wr\u0119cz przeciwnie. Bardzo cz\u0119sto pacjent sprawia wtedy wra\u017cenie wyciszonego, pogodzonego, czasem nawet pocieszonego.<\/p>\n\n\n\n
To w\u0142a\u015bnie ten detal porusza najbardziej. Bo gdy cz\u0142owiek my\u015bli o umieraniu, zwykle wyobra\u017ca sobie napi\u0119cie, b\u00f3l i chaos. Tymczasem z wielu relacji wynika, \u017ce pod koniec \u017cycia bywa te\u017c miejsce na spok\u00f3j, delikatno\u015b\u0107 i co\u015b, czego nie da si\u0119 \u0142atwo wyja\u015bni\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Piel\u0119gniarka zwraca uwag\u0119, \u017ce temu ruchowi cz\u0119sto towarzysz\u0105 tak zwane wizje u kresu \u017cycia. Pacjenci nieraz m\u00f3wi\u0105, \u017ce widz\u0105 kogo\u015b bliskiego, zmar\u0142ego cz\u0142onka rodziny, ukochane zwierz\u0119, anio\u0142a albo jasne \u015bwiat\u0142o. Czasem rozmawiaj\u0105 z kim\u015b, kogo inni nie widz\u0105. Innym razem nic nie m\u00f3wi\u0105, ale ich twarz i gesty sugeruj\u0105, \u017ce co\u015b prze\u017cywaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Dla cz\u0119\u015bci os\u00f3b to sprawa duchowa. Dla innych zjawisko zwi\u0105zane z prac\u0105 m\u00f3zgu w ostatniej fazie \u017cycia. I pewnie w\u0142a\u015bnie dlatego temat ten tak mocno porusza. Bo stoi gdzie\u015b na granicy mi\u0119dzy medycyn\u0105, emocjami, wiar\u0105 i tajemnic\u0105. Nie wszystko da si\u0119 \u0142atwo zamkn\u0105\u0107 w prostym wyt\u0142umaczeniu.<\/p>\n\n\n\n
Pami\u0119tam, \u017ce kiedy\u015b kto\u015b opowiada\u0142 mi o swojej babci, kt\u00f3ra kilka godzin przed \u015bmierci\u0105 zacz\u0119\u0142a m\u00f3wi\u0107 do swojego m\u0119\u017ca, cho\u0107 on od dawna ju\u017c nie \u017cy\u0142. W rodzinie nikt nie odebra\u0142 tego jako co\u015b strasznego. Wszyscy mieli raczej poczucie, \u017ce wydarza si\u0119 co\u015b bardzo cichego i wa\u017cnego. I chyba w\u0142a\u015bnie dlatego takie historie zostaj\u0105 z lud\u017ami na d\u0142ugo.<\/p>\n\n\n\n
Wok\u00f3\u0142 \u015bmierci naros\u0142o mn\u00f3stwo l\u0119k\u00f3w. To naturalne. Nie wiemy, co dzieje si\u0119 dalej, a cz\u0142owiek najbardziej boi si\u0119 w\u0142a\u015bnie tego, czego nie rozumie. Ale opowie\u015bci os\u00f3b pracuj\u0105cych w hospicjach cz\u0119sto pokazuj\u0105 inn\u0105 perspektyw\u0119. Wiele z nich m\u00f3wi o tym, \u017ce w ostatnich chwilach \u017cycia dzieje si\u0119 co\u015b bardzo \u0142agodnego. Co\u015b, co bardziej przypomina przej\u015bcie ni\u017c walk\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Gest wyci\u0105gania r\u0105k do g\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 dla bliskich trudny do zrozumienia, ale jednocze\u015bnie bywa \u017ar\u00f3d\u0142em ukojenia. Je\u015bli chory nie wygl\u0105da na przestraszonego, je\u015bli oddycha spokojniej i ma na twarzy \u0142agodny wyraz, rodzina cz\u0119sto sama zaczyna odczuwa\u0107 mniejszy niepok\u00f3j. Zamiast skupia\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na stracie, mo\u017ce zobaczy\u0107 moment, kt\u00f3ry ma w sobie co\u015b niemal \u015bwi\u0119tego.<\/p>\n\n\n\n
To wa\u017cna lekcja. Nie wszystko, czego nie potrafimy wyja\u015bni\u0107, jest od razu czym\u015b z\u0142ym. Czasem w\u0142a\u015bnie w tym, co niewyt\u0142umaczalne, kryje si\u0119 najwi\u0119ksza delikatno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Pod relacjami Katie Duncan wiele os\u00f3b dzieli\u0142o si\u0119 w\u0142asnymi do\u015bwiadczeniami. Jedni pisali, \u017ce ich tata wyci\u0105gn\u0105\u0142 obie r\u0119ce, cho\u0107 wcze\u015bniej nie mia\u0142 ju\u017c si\u0142y ich podnie\u015b\u0107. Inni wspominali mam\u0119, kt\u00f3ra patrzy\u0142a w jeden punkt z \u0142agodnym u\u015bmiechem, jakby widzia\u0142a kogo\u015b znajomego. Jeszcze inni m\u00f3wili, \u017ce bali si\u0119 poruszy\u0107, bo czuli, \u017ce uczestnicz\u0105 w czym\u015b niezwykle wa\u017cnym.<\/p>\n\n\n\n
I szczerze m\u00f3wi\u0105c, trudno si\u0119 temu dziwi\u0107. S\u0105 takie chwile, kt\u00f3rych nie da si\u0119 zapomnie\u0107. Nie dlatego, \u017ce s\u0105 g\u0142o\u015bne albo dramatyczne, ale w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce s\u0105 bardzo ciche. W zwyk\u0142ym \u017cyciu rzadko mamy kontakt z tak granicznymi momentami. Gdy ju\u017c si\u0119 pojawiaj\u0105, zostaj\u0105 w pami\u0119ci jak obraz, kt\u00f3rego nie da si\u0119 wyrzuci\u0107 z g\u0142owy.<\/p>\n\n\n\n
To tak\u017ce pokazuje, jak wa\u017cna jest obecno\u015b\u0107 przy odchodz\u0105cej osobie. Czasem nie da si\u0119 ju\u017c nic naprawi\u0107, nie da si\u0119 cofn\u0105\u0107 choroby ani znale\u017a\u0107 nowego leczenia. Ale nadal mo\u017cna by\u0107 obok. Trzyma\u0107 za r\u0119k\u0119. M\u00f3wi\u0107 spokojnie. Dawa\u0107 blisko\u015b\u0107. To naprawd\u0119 ma znaczenie.<\/p>\n\n\n\n
W takich chwilach wiele os\u00f3b czuje bezradno\u015b\u0107. Nie wiedz\u0105, czy m\u00f3wi\u0107, czy milcze\u0107, czy poprawi\u0107 poduszk\u0119, czy lepiej nie dotyka\u0107. Prawda jest taka, \u017ce nie ma jednego idealnego sposobu. Najwa\u017cniejsze jest wyczucie, spok\u00f3j i obecno\u015b\u0107. Je\u015bli chory wyci\u0105ga r\u0119ce, nie trzeba od razu panikowa\u0107. Warto obserwowa\u0107, czy wygl\u0105da na zaniepokojonego, czy raczej na wyciszonego.<\/p>\n\n\n\n
Dobrze te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce s\u0142uch cz\u0119sto pozostaje z cz\u0142owiekiem bardzo d\u0142ugo. Nawet je\u015bli bliska osoba ju\u017c nie odpowiada, spokojny g\u0142os nadal mo\u017ce by\u0107 dla niej wa\u017cny. Proste s\u0142owa, ciep\u0142y ton, zapewnienie, \u017ce nie jest sama, potrafi\u0105 da\u0107 wi\u0119cej ni\u017c najbardziej wyszukane zdania.<\/p>\n\n\n\n
Wiele rodzin p\u00f3\u017aniej m\u00f3wi, \u017ce \u017ca\u0142uje nie tego, co powiedzia\u0142a, ale raczej tego, czego nie powiedzia\u0142a. Dlatego czasem warto po prostu by\u0107 szczerym. Powiedzie\u0107, \u017ce si\u0119 kocha. \u017be si\u0119 dzi\u0119kuje. \u017be mo\u017cna odpocz\u0105\u0107. To s\u0105 proste rzeczy, ale w\u0142a\u015bnie one cz\u0119sto maj\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 wag\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Nie da si\u0119 ukry\u0107, \u017ce relacje takie jak ta poruszaj\u0105, bo dotykaj\u0105 czego\u015b bardzo g\u0142\u0119bokiego. Ka\u017cdy z nas pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej zetknie si\u0119 z odchodzeniem bliskiej osoby. I cho\u0107 to do\u015bwiadczenie nigdy nie jest \u0142atwe, czasem w\u0142a\u015bnie takie opowie\u015bci pomagaj\u0105 spojrze\u0107 na nie z odrobin\u0105 mniejszego l\u0119ku.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli rzeczywi\u015bcie wiele os\u00f3b pod koniec \u017cycia wyci\u0105ga r\u0119ce, jakby kto\u015b na nie czeka\u0142, to dla wielu rodzin mo\u017ce to by\u0107 my\u015bl przynosz\u0105ca ukojenie. Niezale\u017cnie od tego, czy kto\u015b t\u0142umaczy to duchowo, medycznie czy po prostu ludzk\u0105 potrzeb\u0105 blisko\u015bci, jedno wydaje si\u0119 wsp\u00f3lne. W tych chwilach cz\u0119sto pojawia si\u0119 spok\u00f3j.<\/p>\n\n\n\n
A mo\u017ce w\u0142a\u015bnie to jest najwa\u017cniejsze. Nie to, by wszystko rozumie\u0107, ale by umie\u0107 by\u0107 przy kim\u015b z czu\u0142o\u015bci\u0105, gdy dzieje si\u0119 co\u015b wi\u0119kszego ni\u017c s\u0142owa.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u015amier\u0107 to temat, o kt\u00f3rym wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi woli nie my\u015ble\u0107 zbyt d\u0142ugo. Odsuwamy go od siebie, bo jest trudny, bolesny i budzi l\u0119k. \n [...]<\/a>","protected":false},"author":1,"featured_media":8562,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-8561","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8561","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8561"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8561\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8563,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8561\/revisions\/8563"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8562"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8561"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8561"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8561"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}