{"id":709,"date":"2025-10-30T10:46:24","date_gmt":"2025-10-30T10:46:24","guid":{"rendered":"https:\/\/time24.pl.ua\/?p=709"},"modified":"2025-10-30T10:46:24","modified_gmt":"2025-10-30T10:46:24","slug":"czym-sa-te-metalowe-litery-rozrzucone-na-podworkach-i-ulicach-w-latach-90","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/time24.pl.ua\/?p=709","title":{"rendered":"Czym s\u0105 te metalowe \u201elitery\u201d rozrzucone na podw\u00f3rkach i ulicach w latach 90.?"},"content":{"rendered":"\n<p>Je\u015bli dorastali\u015bcie w latach 90., prawdopodobnie pami\u0119tacie dziwne metalowe elementy przypominaj\u0105ce litery E i SH na podw\u00f3rkach, poboczach dr\u00f3g, a nawet w pobli\u017cu plac\u00f3w zabaw.<\/p>\n\n\n\n<p>W naszej dzieci\u0119cej wyobra\u017ani te metalowe elementy sta\u0142y si\u0119 najr\u00f3\u017cniejszymi przedmiotami i zabawkami. Ale sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y i do czego w og\u00f3le by\u0142y potrzebne? Postanowili\u015bmy si\u0119 dowiedzie\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>W rzeczywisto\u015bci te \u201elitery\u201d wcale nie by\u0142y literami. By\u0142y elementami rdzeni transformator\u00f3w elektrycznych \u2013 tzw. rdzeni laminowanych.<\/p>\n\n\n\n<p>Elementy w kszta\u0142cie liter, \u201e\u0428\u201d i \u201e\u0415\u201d, by\u0142y wykonane ze stali elektrotechnicznej i u\u0142o\u017cone w okre\u015blonej kolejno\u015bci, tworz\u0105c obw\u00f3d magnetyczny transformatora. Wewn\u0105trz rdzenia nawini\u0119ty by\u0142 drut miedziany \u2013 uzwojenie urz\u0105dzenia. To w\u0142a\u015bnie ten drut by\u0142 g\u0142\u00f3wn\u0105 nagrod\u0105 dla poszukiwaczy metali nie\u017celaznych.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/do-slez.com\/uploads\/posts\/2025-05\/screenshot-2025-05-12-230849.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Pod koniec epoki sowieckiej, a zw\u0142aszcza w latach 90. XX wieku, transformatory by\u0142y powszechnie rozbierane na z\u0142om. Gospodarka pogr\u0105\u017cona by\u0142a w g\u0142\u0119bokim kryzysie, fabryki by\u0142y zamykane, poziom \u017cycia spada\u0142, a z\u0142omowanie metali nie\u017celaznych pozostawa\u0142o jednym z niewielu sposob\u00f3w na szybkie zdobycie got\u00f3wki. Przew\u00f3d miedziany z transformator\u00f3w by\u0142 wysoko ceniony, ale ci\u0119\u017ckie stalowe rdzenie mia\u0142y niewielk\u0105 warto\u015b\u0107. Po prostu porzucano je wsz\u0119dzie tam, gdzie demontowano urz\u0105dzenia: w krzakach, na podw\u00f3rkach, w pobli\u017cu \u015bmietnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>To w\u0142a\u015bnie tam znalaz\u0142y je dzieci i zwykli przechodnie.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/do-slez.com\/uploads\/posts\/2025-05\/screenshot-2025-05-12-230957-1.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Na pocz\u0105tku XXI wieku wszystko si\u0119 zmieni\u0142o. Stare transformatory praktycznie znikn\u0119\u0142y, zast\u0105pione nowymi technologiami. Uzwojenia miedziane zast\u0105piono ta\u0144szymi aluminiowymi, a zbi\u00f3rka metali nie\u017celaznych sta\u0142a si\u0119 bardziej kontrolowana. Gospodarka r\u00f3wnie\u017c nieznacznie si\u0119 poprawi\u0142a. Wraz z tym znikn\u0119\u0142y r\u00f3wnie\u017c \u201elitery\u201d na poboczach dr\u00f3g.<\/p>\n\n\n\n<p>Dzi\u015b widok takiego \u201eSz\u201d czy \u201eE\u201d na ulicy to niemal nostalgiczna rzadko\u015b\u0107. Ale ci, kt\u00f3rzy \u017cyli w tamtych czasach, z pewno\u015bci\u0105 nie zapomn\u0105, jak dzieci bawi\u0142y si\u0119 tym, co zosta\u0142o po doros\u0142ych rozmontowuj\u0105cych transformatory.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/do-slez.com\/uploads\/posts\/2025-05\/screenshot-2025-05-12-231038.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Je\u015bli dorastali\u015bcie w latach 90., prawdopodobnie pami\u0119tacie dziwne metalowe elementy przypominaj\u0105ce litery E i SH na podw\u00f3rkach, poboczach dr\u00f3g, a nawet w pobli\u017cu \n<a class=\"moretag\" href=\"https:\/\/time24.pl.ua\/?p=709\"> [...]<\/a>","protected":false},"author":1,"featured_media":710,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-709","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/709","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=709"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/709\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":711,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/709\/revisions\/711"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/710"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=709"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=709"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=709"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}