Cztery g\u0142\u00f3wne role wielkiego aktora.<\/p>\n\n\n\n
\u201eZbyszek Cybulski by\u0142 pierwszym prawdziwie oryginalnym aktorem w powojennym kinie polskim. Graj\u0105c, \u0142\u0105czy\u0142 rol\u0119, biologi\u0119 i w\u0142asn\u0105 osobowo\u015b\u0107, tworz\u0105c na ekranie sp\u00f3jn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3rej wi\u0119kszo\u015b\u0107 naszych aktor\u00f3w nie potrafi\u0142a. Ta jedno\u015b\u0107 przypomina\u0142a mi zachowanie zwierz\u0105t. Pami\u0119tam, jak kiedy\u015b poszli\u015bmy razem do zoo i siedzieli\u015bmy godzin\u0119 przed klatk\u0105 goryla. Ekspresja jego gest\u00f3w by\u0142a absolutna, ujawniaj\u0105c wi\u0119cej o ukrytym \u017cyciu duchowym zwierz\u0119cia ni\u017c jakiekolwiek s\u0142owa. Zbyszek rozumia\u0142 ten tajemny j\u0119zyk i opanowa\u0142 go<\/em> \u201d \u2013 napisa\u0142 o aktorze re\u017cyser Andrzej Wajda.<\/p>\n\n\n\n Wstrz\u0105\u015bni\u0119ty przedwczesn\u0105 (w wieku zaledwie 39 lat) i nag\u0142\u0105 \u015bmierci\u0105 kolegi w 1967 roku, Wajda nakr\u0119ci\u0142 film \u201eWszystko na sprzeda\u017c\u201d. Cybulski nigdy nie jest wymieniony z nazwiska, ale dla wszystkich by\u0142o jasne, \u017ce film dotyczy\u0142 jego osoby. Cz\u0142owieka, kt\u00f3rego Wajda i wielu innych uwa\u017ca\u0142o i nadal uwa\u017ca za najwybitniejszego polskiego aktora wszech czas\u00f3w. \u201eOficjalnie\u201d zosta\u0142 tak nazwany na przyk\u0142ad na podstawie wynik\u00f3w ankiety z 1996 roku.<\/p>\n\n\n\n Cybulski by\u0142 ceniony na Zachodzie, a aktor mia\u0142 te\u017c wielu wielbicieli w ZSRR, gdzie, jak twierdzi krytyk filmowy Miron Czernienko, postacie grane przez Cybulskiego porusza\u0142y serca widz\u00f3w: by\u0142 jednocze\u015bnie cz\u0142owiekiem Zachodu i \u201ejednym z nich\u201d, bliskim i podobnym do nich.<\/p>\n\n\n\n Zbigniew Cybulski urodzi\u0142 si\u0119 w 1927 roku we wsi Knia\u017ce na Pokuciu ( obecnie obw\u00f3d iwanofrankowski na Ukrainie \u2013 przyp. t\u0142um.<\/em> ). Po 1945 roku Polska utraci\u0142a te tereny, a po maj\u0105tku nale\u017c\u0105cym do rodziny Cybulskich nie pozosta\u0142 \u017caden \u015blad. Mimo to aktor zawsze uwa\u017ca\u0142 to miejsce za najpi\u0119kniejsze na \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n W czasie wojny Cybulski przebywa\u0142 w Warszawie ze swoim m\u0142odszym bratem. Rodzice przysz\u0142ego aktora zostali deportowani przez komunist\u00f3w na pocz\u0105tku wojny. W 1946 roku, po podr\u00f3\u017cy przez Bliski Wsch\u00f3d i Europ\u0119 Zachodni\u0105, powr\u00f3cili na ziemie przy\u0142\u0105czone do Polski po wojnie.<\/p>\n\n\n\n W okresie stalinizmu Cybulski uko\u0144czy\u0142 krakowsk\u0105 Wy\u017csz\u0105 Szko\u0142\u0119 Teatraln\u0105. W 1953 roku wraz z innym utalentowanym absolwentem, Bogumi\u0142em Kobiel\u0105, wyjecha\u0142 do Gda\u0144ska, kt\u00f3ry w\u00f3wczas stawa\u0142 si\u0119 jednym z najwa\u017cniejszych o\u015brodk\u00f3w polskiego \u017cycia teatralnego. Cybulski wyst\u0119powa\u0142 w pa\u0144stwowym Teatrze Wybrze\u017ce, a jednocze\u015bnie w opuszczonym budynku otwiera\u0142 Teatr Bim-Bom. Przez kilka lat kabaret ten pozostawa\u0142 jednym z najs\u0142ynniejszych w Polsce \u2013 zosta\u0142 nawet uwieczniony w filmie Janusza Morgensterna \u201eDo widzenia, do jutra\u201d (1961).<\/p>\n\n\n\n Cybulski wszed\u0142 do bran\u017cy filmowej, dzi\u0119ki czemu znamy go i pami\u0119tamy do dzi\u015b, po 1956 roku, w okresie odwil\u017cy, maj\u0105c prawie trzydzie\u015bci lat. Wyst\u0105pi\u0142 w kilkudziesi\u0119ciu filmach, zar\u00f3wno polskich, jak i zagranicznych, i zosta\u0142 jedynym Polakiem, kt\u00f3ry pojawi\u0142 si\u0119 we wspomnieniach Marleny Dietrich. W\u015br\u00f3d jego pami\u0119tnych r\u00f3l znajduj\u0105 si\u0119 na przyk\u0142ad role w \u201ePoci\u0105gu\u201d Jerzego Kawalerowicza (1959) i \u201eKrzy\u017cu walecznych\u201d Kazimierza Kutza (1959), ale kilka jego r\u00f3l filmowych warto bli\u017cej pozna\u0107.<\/p>\n\n\n\n Pierwsz\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0105 Cybulskiego, kt\u00f3ra zapad\u0142a w pami\u0119\u0107 polskiej publiczno\u015bci, by\u0142a w\u0142a\u015bnie ta rola. Jego posta\u0107, bojownik Armii Krajowej Maciek Che\u0142micki, postanawia kontynuowa\u0107 walk\u0119 po zaj\u0119ciu Polski przez Armi\u0119 Czerwon\u0105. Otrzymuje rozkaz wykonania wyroku \u015bmierci wydanego na przyw\u00f3dc\u0119 partii. Polska le\u017cy w gruzach. Niekt\u00f3rzy planuj\u0105 walk\u0119. Inni planuj\u0105 odbudow\u0119 kraju. Jeszcze inni chc\u0105 po prostu \u017cy\u0107.<\/p>\n\n\n\n Film jest oparty na powie\u015bci Jerzego Andrzejewskiego, ale kreacja Wajdy jest zupe\u0142nie inna. To pierwszy film, kt\u00f3rego akcja rozgrywa si\u0119 w bloku socjalistycznym, kt\u00f3ry docenia sprawiedliwo\u015b\u0107 tych, kt\u00f3rzy walczyli z komunistami. Sam Cybulski wzorowa\u0142 swoj\u0105 gr\u0119 na stylu Jamesa Deana, ameryka\u0144skiego aktora, kt\u00f3ry zmar\u0142 kr\u00f3tko przed nim. Jego ciemne okulary, torba podr\u00f3\u017cna i kurtka wojskowa sta\u0142y si\u0119 stylem ca\u0142ego pokolenia, cho\u0107 w niczym nie przypomina\u0142y wygl\u0105du prawdziwych bojownik\u00f3w Armii Krajowej.<\/p>\n\n\n\n W surrealistycznej atmosferze ma\u0142ego miasteczka, w kt\u00f3rym mieszkaj\u0105 Polacy i \u017bydzi, piel\u0119gnuj\u0105c wspomnienia wojny, pojawia si\u0119 dziwny m\u0119\u017cczyzna (posta\u0107 grana przez Cybulskiego), przedstawiaj\u0105cy si\u0119 na przemian jako Kowalski i Malinowski, i opowiadaj\u0105cy r\u00f3\u017cne wersje swojej biografii. Czerpi\u0105c z w\u0142asnych wspomnie\u0144, zak\u0142\u00f3ca codzienne \u017cycie mieszka\u0144c\u00f3w miasteczka i prowokuje ich do szczerych rozm\u00f3w, ostatecznie jednak zostaje wygnany. Wielu krytyk\u00f3w uto\u017csamia\u0142o Kowalskiego-Malinowskiego z Ma\u0107kiem Che\u0142mickim \u2013 wydawa\u0142 si\u0119 on by\u0107 jego \u017cyj\u0105c\u0105 kontynuacj\u0105.<\/p>\n\n\n\n Kolejna rola Cybulskiego nawi\u0105zuje do dziedzictwa II wojny \u015bwiatowej. G\u0142\u00f3wny bohater, by\u0142y oficer Wojska Polskiego grany przez Jana Kretschmana, powraca do Krakowa z zes\u0142ania politycznego, aby odkry\u0107 okoliczno\u015bci \u015bmierci syna, aresztowanego przez gestapo wiele lat wcze\u015bniej. Drugi syn (grany przez Cybulskiego) opowiada ojcu, jak wygl\u0105da\u0142o \u017cycie na wsi w czasie wojny i po niej. W tej roli aktor po raz kolejny wciela si\u0119 w posta\u0107 cz\u0142owieka powojennego, z kt\u00f3rym ka\u017cdy Polak mo\u017ce si\u0119 uto\u017csami\u0107.<\/p>\n\n\n\n Ten film kostiumowy, oparty na powie\u015bci polskiego pisarza arystokraty Jana Potockiego, jest uwa\u017cany za jedno z najwybitniejszych dzie\u0142 polskiego kina wszech czas\u00f3w. Jego charakterystyczna, \u201epude\u0142kowa\u201d konstrukcja urzek\u0142a nawet Martina Scorsese. Powie\u015b\u0107, kt\u00f3rej akcja rozgrywa si\u0119 w barokowej Hiszpanii (cho\u0107 cz\u0119\u015bciowo obejmuje r\u00f3wnie\u017c XIX wiek), przedstawia surrealistyczny \u015bwiat, w kt\u00f3rym pojawiaj\u0105 si\u0119 postacie Ko\u015bcio\u0142a, Inkwizycji, maureta\u0144skich ksi\u0119\u017cniczek i oficer\u00f3w gwardii walo\u0144skiej, w tym Alfons van Worden, znany jako Cybulski. Jak si\u0119 okaza\u0142o, aktor r\u00f3wnie znakomicie wciela\u0142 si\u0119 w bohater\u00f3w z odleg\u0142ej przesz\u0142o\u015bci, jak i tych z historii nowo\u017cytnej. Co wi\u0119cej, pomimo problem\u00f3w ze wzrokiem, sam zagra\u0142 wiele wymagaj\u0105cych scen jazdy konnej.<\/p>\n\n\n\n Cybulski zgin\u0105\u0142 w tragicznym wypadku na Dworcu G\u0142\u00f3wnym we Wroc\u0142awiu, pr\u00f3buj\u0105c wskoczy\u0107 do odje\u017cd\u017caj\u0105cego poci\u0105gu. Wed\u0142ug znajomych, cz\u0119sto podejmowa\u0142 takie ryzyko, ale tym razem \u017ale oceni\u0142 sw\u00f3j ruch i jego stopa utkn\u0119\u0142a mi\u0119dzy poci\u0105giem a peronem. Zaskakuj\u0105ce jest to, \u017ce w kilku filmach posta\u0107 grana przez Cybulskiego wyskakuje z poci\u0105gu (jak w \u201eSalto\u201d) lub wskakuje na niego, gdy ten jest w ruchu (jak w \u201ePoci\u0105gu\u201d).<\/p>\n\n\n\n Zbigniew Cybulski zdo\u0142a\u0142 zosta\u0107 legend\u0105, ale nie spos\u00f3b nie \u017ca\u0142owa\u0107 r\u00f3l, kt\u00f3rych nie zagra\u0142.<\/p>\n\n\n\n Przet\u0142umaczone przez Olg\u0119 Czechow\u0105<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Cztery g\u0142\u00f3wne role wielkiego aktora. \u201eZbyszek Cybulski by\u0142 pierwszym prawdziwie oryginalnym aktorem w powojennym kinie polskim. Graj\u0105c, \u0142\u0105czy\u0142 rol\u0119, biologi\u0119 i w\u0142asn\u0105 osobowo\u015b\u0107, \n [...]<\/a>","protected":false},"author":1,"featured_media":678,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-677","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/677","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=677"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/677\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":679,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/677\/revisions\/679"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/678"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=677"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=677"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=677"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Popi\u00f3\u0142 i diament Andrzeja Wajdy (1958)<\/h1>\n\n\n\n
\u201eSalto\u201d Tadeusza Konwickiego (1965)<\/h1>\n\n\n\n
\u201eSzyfry\u201d Wojciecha Jerzego Hasa (1966)<\/h1>\n\n\n\n
\u201eR\u0119kopis znaleziony w Saragossie\u201d Wojciecha Jerzego Hasa (1966)<\/h1>\n\n\n\n