{"id":649,"date":"2025-10-28T17:00:48","date_gmt":"2025-10-28T17:00:48","guid":{"rendered":"https:\/\/time24.pl.ua\/?p=649"},"modified":"2025-10-28T17:00:48","modified_gmt":"2025-10-28T17:00:48","slug":"naukowcy-z-polski-odkryli-ze-starozytne-jeziora-podtrzymywaly-zycie-ludzi-na-dzisiejszej-pustyni-gobi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/time24.pl.ua\/?p=649","title":{"rendered":"Naukowcy z Polski odkryli, \u017ce staro\u017cytne jeziora podtrzymywa\u0142y \u017cycie ludzi na dzisiejszej pustyni Gobi"},"content":{"rendered":"\n

Ponad 8000 lat temu na obszarze znanym dzi\u015b jako Pustynia Gobi znajdowa\u0142y si\u0119 rozleg\u0142e pojezierza, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rych kwit\u0142o \u017cycie ludzkie.<\/p>\n\n\n\n

Polscy i mongolscy naukowcy twierdz\u0105, \u017ce grupy \u0142owc\u00f3w-zbieraczy kiedy\u015b \u017cy\u0142y, polowa\u0142y i wytwarza\u0142y narz\u0119dzia w pobli\u017cu tych staro\u017cytnych w\u00f3d, zanim wycofa\u0142y si\u0119 w pobliskie g\u00f3ry, gdy klimat si\u0119 och\u0142odzi\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Odkrycia te s\u0105 efektem mi\u0119dzynarodowego projektu badawczego pod kierownictwem profesora Miros\u0142awa Masojcia z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego, kt\u00f3ry od 2014 r. zajmuje si\u0119 badaniem pustyni Gobi.<\/p>\n\n\n\n

\u201eW regionie tzw. Doliny Flinta uda\u0142o nam si\u0119 znale\u017a\u0107 pozosta\u0142o\u015bci pojezierza, grupy paleojezior, kt\u00f3re istnia\u0142y tam w plejstocenie przez oko\u0142o 140 000 lat\u201d \u2013 powiedzia\u0142 prof. Masoj\u0107. \u201eWiemy, \u017ce od tamtego czasu \u015brodowisko sprzyja\u0142o \u017cyciu cz\u0142owieka w tej cz\u0119\u015bci pustyni a\u017c do wczesnego i \u015brodkowego holocenu\u201d.<\/p>\n\n\n\n

W niedawnym artykule opublikowanym w czasopi\u015bmie PLOS One<\/em><\/a> naukowcy przedstawili wyniki wykopalisk na stanowisku po\u0142o\u017conym na brzegu paleojeziora Luulityn Toirom. Prace prowadzili naukowcy z Pa\u0144stwowego Instytutu Geologicznego, Polskiej Akademii Nauk, Muzeum Archeologicznego w Gda\u0144sku oraz Mongolskiej Akademii Nauk i Narodowego Uniwersytetu Edukacyjnego w U\u0142an Bator.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/a>
Eksploracja stanowiska z wczesnego holocenu. Autor: Profesor Miros\u0142aw Masoj\u0107<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Badanie ujawnia, \u017ce \u200b\u200bobecny suchy krajobraz pustyni Gobi niegdy\u015b charakteryzowa\u0142 si\u0119 wilgotnym, podtrzymuj\u0105cym \u017cycie \u015brodowiskiem. \u201eJeszcze wcze\u015bniej klimat pustyni Gobi by\u0142 zupe\u0142nie inny ni\u017c obecnie\u201d \u2013 powiedzia\u0142 Masoj\u0107. \u201eBy\u0142 bardziej wilgotny, a jeziora zapewnia\u0142y sprzyjaj\u0105ce warunki do osadnictwa\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Archeolodzy odkryli kamienne artefakty zwi\u0105zane z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 \u0142owc\u00f3w-zbieraczy z okresu plejstocenu i wczesnego holocenu. \u201eZbadane przez nas miejsce to pozosta\u0142o\u015bci obozowiska, w kt\u00f3rym grupy ludzi wykorzystywa\u0142y g\u0142\u00f3wnie jaspis\u201d \u2013 wyja\u015bni\u0142 Masoj\u0107. \u201eTo ciemnoczerwona, \u0142upliwa ska\u0142a, z kt\u00f3rej wykonywano narz\u0119dzia, zar\u00f3wno do polowa\u0144, jak i do obr\u00f3bki materia\u0142\u00f3w po polowaniu\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Naukowcy odkryli odpady z produkcji jaspisu \u2013 rdzenie, z kt\u00f3rych wybijano w\u0105skie ostrza o d\u0142ugo\u015bci 5\u20136 cm. Ostrza te prawdopodobnie s\u0142u\u017cy\u0142y jako wk\u0142adki do strza\u0142. Z powodu trudnych warunk\u00f3w panuj\u0105cych na pustyni Gobi brakowa\u0142o materia\u0142\u00f3w organicznych, takich jak ko\u015b\u0107 czy drewno.<\/p>\n\n\n\n

\u201eTo nie by\u0142 ob\u00f3z d\u0142ugoterminowy\u201d \u2013 powiedzia\u0142 Masoj\u0107. \u201eMieszka\u0144cy tego obszaru prowadzili do\u015b\u0107 dynamiczny, mobilny tryb \u017cycia. Prawdopodobnie w\u0119drowali korytarzem mi\u0119dzy pasmami g\u00f3rskimi i natkn\u0119li si\u0119 na t\u0119 enklaw\u0119 jezior. \u017byli w ma\u0142ych, rodzinnych grupach kilkuosobowych lub w kilku rodzinach w\u0119druj\u0105cych i mieszkaj\u0105cych obok siebie\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/a>
Fragment ostrza jaspisu. \u0179r\u00f3d\u0142o: profesor Miros\u0142aw Masoj\u0107<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W Dolinie Flint zesp\u00f3\u0142 odkry\u0142 r\u00f3wnie\u017c najstarsz\u0105 ceramik\u0119 przypisywan\u0105 spo\u0142eczno\u015bciom holoce\u0144skim, datowan\u0105 na oko\u0142o 10 500 r. p.n.e. Dalej na p\u00f3\u0142noc, w g\u00f3rach A\u0142taj granicz\u0105cych z pustyni\u0105, naukowcy odkryli dwie jaskinie zawieraj\u0105ce \u015blady dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka sprzed 27 000 lat \u2013 w tym z\u0105b doros\u0142ego m\u0119\u017cczyzny sprzed 25 000 lat, najstarsze znane szcz\u0105tki ludzkie znalezione w Mongolii.<\/p>\n\n\n\n

\u201eOdkryte przez nas \u015blady osadnictwa w g\u00f3rach pokazuj\u0105, \u017ce gdy pod koniec holocenu i wcze\u015bniej warunki klimatyczne stawa\u0142y si\u0119 trudne, spo\u0142eczno\u015bci zamieszkuj\u0105ce okolice jezior ucieka\u0142y na wy\u017cyny, traktuj\u0105c je jako schronienie przed niezno\u015bnym klimatem\u201d \u2013 powiedzia\u0142 Masoj\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Badania Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego w Mongolii s\u0105 finansowane przez Narodowe Centrum Nauki.<\/p>\n\n\n\n

PAP – Nauka w Polsce, Ewelina Krajczy\u0144ska-Wujec (PAP)<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ponad 8000 lat temu na obszarze znanym dzi\u015b jako Pustynia Gobi znajdowa\u0142y si\u0119 rozleg\u0142e pojezierza, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rych kwit\u0142o \u017cycie ludzkie. Polscy i mongolscy \n [...]<\/a>","protected":false},"author":1,"featured_media":650,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-649","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/649","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=649"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/649\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":651,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/649\/revisions\/651"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/650"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=649"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=649"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=649"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}