\nAkcja prenumeraty teatru w licznych zak\u0142adach pracy na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku przynosi ju\u017c efekty. Niestety, wci\u0105\u017c nie rozwi\u0105zuje ona w pe\u0142ni problemu zbli\u017cenia do teatru widowni g\u00f3rniczej, kt\u00f3ra wci\u0105\u017c zbyt rzadko pojawia si\u0119 na spektaklach.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
\u201e\u015amier\u0107 Gubernatora\u201d<\/strong> wystawiono w poczekalni kopalnianej sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy po oficjalnej premierze na konwencjonalnej scenie, z zachowaniem jedynie kostium\u00f3w do pokaz\u00f3w kopalnianych. Oryginalna scenografia Wies\u0142awa Langego zosta\u0142a, co nie dziwi, porzucona.<\/p>\n\n\n\n
Teatr z ruin. Premiery powojennej Warszawy<\/a><\/h3>\n\n\n\n
W 1939 roku r\u00f3\u017cnorodne, wielokulturowe \u017cycie tw\u00f3rcze Warszawy zosta\u0142o brutalnie przerwane przez II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105. Barbarzy\u0144stwo okupacji spotka\u0142o si\u0119 jednak z czynnym oporem wielu artyst\u00f3w teatralnych.<\/p>\n\n\n\n
Id\u017a do#sztuki performatywnestrona tematyczna<\/a>Id\u017a do#dziedzictwostrona tematyczna<\/a><\/p>\n\n\n\n
Przeczytaj wi\u0119cej<\/a><\/p>\n\n\n\n
Oburzenie g\u00f3rnik\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n
Scena z Orkiestry Krzysztofa Kopki w re\u017cyserii Jacka G\u0142omba, fot. Karol Budrewicz \/ Teatr im. Heleny Modrzejewskiej<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n \u201e Kiedy wychodzili\u015bmy z audytorium, mijali\u015bmy g\u00f3rnik\u00f3w wchodz\u0105cych na kolejn\u0105 zmian\u0119\u201d \u2013 wspomina\u0142 Krzysztof Kucharski w swojej recenzji spektaklu \u201e Orkiestra<\/strong> \u201d. Spektakl w re\u017cyserii Jacka G\u0142omba mia\u0142 premier\u0119 we wrze\u015bniu 2011 roku w poczekalni kopalni \u201eLubin\u201d na Dolnym \u015al\u0105sku. Telewizyjna wersja spektaklu zosta\u0142a cz\u0119\u015bciowo nakr\u0119cona w tych samych szybach kopalnianych, ponad sze\u015b\u0107set metr\u00f3w pod ziemi\u0105. <\/p>\n\n\n\n
\u201eOrkiestra\u201d<\/strong> , oparta na tek\u015bcie Krzysztofa Kopki, zosta\u0142a zam\u00f3wiona przez firm\u0119 g\u00f3rnicz\u0105 KGHM z okazji 50. rocznicy wydobycia stop\u00f3w miedzi, ale znaczna cz\u0119\u015b\u0107 docelowej widowni g\u00f3rniczej nie by\u0142a zadowolona z tej formy \u015bwi\u0119towania. M\u0119ski Ch\u00f3r G\u00f3rniczy Zak\u0142ad\u00f3w G\u00f3rniczych \u201eLubin\u201d wys\u0142a\u0142 list do tw\u00f3rc\u00f3w sztuki w odpowiedzi na scen\u0119, w kt\u00f3rej jeden z bohater\u00f3w nazywa ich ch\u00f3r \u201epeda\u0142ami\u201d. <\/p>\n\n\n\n
\u201e Jeste\u015bmy oburzeni i domagamy si\u0119 usuni\u0119cia z tekstu spektaklu wszelkich odniesie\u0144 do ch\u00f3ru\u201d \u2013 napisa\u0142 prezes ch\u00f3ru. G\u0142omb uzna\u0142 to \u017c\u0105danie za pr\u00f3b\u0119 cenzury i w wywiadzie dla \u201eGazety Wroc\u0142awskiej<\/strong> \u201d ubolewa\u0142, \u017ce \u201eczasami ludzie zupe\u0142nie nie rozumiej\u0105, \u017ce w teatrze u\u017cywa si\u0119 metafor. \u017be to, co m\u00f3wi posta\u0107, nie pokrywa si\u0119 z tym, co my\u015bli re\u017cyser czy scenarzysta\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Wieliczka jako Elsinore<\/h2>\n\n\n\n
Zesp\u00f3\u0142 pracuj\u0105cy nad telewizyjn\u0105 adaptacj\u0105 Hamleta<\/strong> z 2004 roku w re\u017cyserii \u0141ukasza Barczyka zszed\u0142 nieco p\u0142ytko \u2013 zaledwie 130 metr\u00f3w pod ziemi\u0119. Pawe\u0142 Edelman, znany z kultowego \u201ePianisty\u201d<\/strong> , zrealizowa\u0142 zdj\u0119cia w przestrzeniach wpisanej na list\u0119 UNESCO Kopalni Soli w Wieliczce pod Krakowem \u2013 szekspirowski Elsynor \u201egra\u0142y\u201d m.in. kaplice \u015bw. Antoniego i \u015bw. Kingi oraz komora Jeziora Wessel. <\/p>\n\n\n\n
W filmie wyst\u0105pi\u0142y czo\u0142owe gwiazdy polskiego teatru i kina: Gra\u017cyna Szapo\u0142owska, Janusz Gajos, Zbigniew Zapasiewicz i Jan Frycz, a tak\u017ce debiutuj\u0105cy Micha\u0142 Czernecki w roli g\u0142\u00f3wnej. Hamlet<\/strong> by\u0142 pierwszym spektaklem teatralnym wystawionym w Wieliczce, ale warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce te same podziemne komnaty pos\u0142u\u017cy\u0142y r\u00f3wnie\u017c za t\u0142o dla kilku znanych polskich film\u00f3w, w tym Seksmisji<\/strong> i Na srebrnym globie<\/strong> . \u00d3wczesna rzeczniczka prasowa Kopalni Soli w Wieliczce powiedzia\u0142a dziennikarzowi \u201e \u017bycia Warszawy\u201d<\/strong> , \u017ce Barczyk by\u0142 pod wra\u017ceniem potencja\u0142u tego miejsca, ale p\u00f3\u017aniej rozczarowa\u0142 si\u0119, gdy dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce otwarty ogie\u0144 jest zabroniony \u2013 pierwotnie marzy\u0142 o o\u015bwietleniu planu pochodniami. <\/p>\n\n\n\n
Roman Paw\u0142owski interpretowa\u0142 wn\u0119trza kopalni nie tylko jako atrakcyjne otoczenie, ale tak\u017ce jako wyrazisty symbol teatralny. Pisz\u0105c w \u201eGazecie Wyborczej\u201d<\/strong> , krytyk stwierdzi\u0142, \u017ce \u201eWieliczka zagra\u0142a Elsynor lepiej ni\u017c teatralne dekoracje z drewna i tektury\u201d i podkre\u015bli\u0142 wielk\u0105 zalet\u0119 metaforycznego znaczenia tej przestrzeni: \u201eRazem z bohaterami schodzimy niczym do grobowca\u201d. <\/p>\n\n\n\n
Kultura w kopalni<\/a><\/h3>\n\n\n\n
W ci\u0105gu ostatnich dw\u00f3ch dekad dziesi\u0105tki polskich kopal\u0144 zmieni\u0142o swoj\u0105 funkcj\u0119. Cho\u0107 nie\u0142atwo zachowa\u0107 formy poprzemys\u0142owych, zazwyczaj zabytkowych obiekt\u00f3w, a jednocze\u015bnie tchn\u0105\u0107 w nie zupe\u0142nie nowe \u017cycie, w wielu miejscach wysi\u0142ek ten przyni\u00f3s\u0142 znakomite i cz\u0119sto zaskakuj\u0105ce rezultaty.<\/p>\n\n\n\n
Id\u017a do#architekturastrona tematyczna<\/a>Id\u017a do#dziedzictwostrona tematyczna<\/a><\/p>\n\n\n\n
Przeczytaj wi\u0119cej<\/a><\/p>\n\n\n\n
Bochnia jako staro\u017cytne miejsce<\/h2>\n\n\n\n
Inn\u0105 kopalni\u0105 soli pod Krakowem, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 miejscem spektaklu teatralnego, by\u0142a Bochnia, a konkretnie jej komora Wa\u017cyn. W 1996 roku W\u0142odzimierz Nurkowski wyre\u017cyserowa\u0142 tam \u201eAntygon\u0119\u201d<\/strong> (po premierze spektakl przeniesiono do Teatru Ludowego w Krakowie). Uczestnictwo w spektaklu teatralnym w podziemiach kopalni, kt\u00f3ry wi\u0105za\u0142 si\u0119 ze zjazdem szybem (Sutoris, najstarszym pionowym wyrobiskiem g\u00f3rniczym w Polsce) i przej\u015bciem w\u0105skimi korytarzami, stanowi\u0142o nie lada wyzwanie zar\u00f3wno dla ekipy teatralnej, jak i dla widz\u00f3w, zw\u0142aszcza tych z tendencj\u0105 do klaustrofobii. <\/p>\n\n\n\n
Nurkowski, podobnie jak cytowany wcze\u015bniej Paw\u0142owski, dostrzeg\u0142 jednak potencja\u0142 dramatyczny tkwi\u0105cy w kopalni i uzna\u0142, \u017ce wzmocnienie oddzia\u0142ywania spektaklu by\u0142o tego warte. Wierzy\u0142, \u017ce zej\u015bcie do szybu by\u0142o \u201ejak podr\u00f3\u017c w g\u0142\u0105b ziemi ku wewn\u0119trznemu do\u015bwiadczeniu\u201d, a powr\u00f3t na powierzchni\u0119 \u201ejak odrodzenie\u201d. <\/p>\n\n\n\n
\u0141ysy i Schubert<\/h2>\n\n\n\n
Scena ze spektaklu “Schubert. Kompozycja romantyczna na dwunastu wykonawc\u00f3w i kwartet smyczkowy” w re\u017cyserii Magdy Szpecht, 2016, fot. Katarzyna Chmura-Cegie\u0142kowska \/ Teatr Dramatyczny w Wa\u0142brzychu<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n W 2010 roku w Kopalni Szkolnej \u2013 nale\u017c\u0105cej do Muzeum Miejskiego Sztygarka w D\u0105browie G\u00f3rniczej \u2013 odby\u0142 si\u0119 spektakl Teatru Zielone S\u0142o\u0144ce \u201e\u017bywoty \u015bwi\u0119tych wie\u017cowc\u00f3w\u201d<\/strong> , oparty na ksi\u0105\u017cce Lidii Amejko, nominowanej do Nagrody Nike. Spektakle teatralne odbywa\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w Kopalni W\u0119gla Kamiennego Guido, nale\u017c\u0105cej do Muzeum G\u00f3rnictwa W\u0119glowego w Zabrzu. <\/p>\n\n\n\n
W\u015br\u00f3d zespo\u0142\u00f3w, kt\u00f3re wyst\u0105pi\u0142y w Guido, jednym z najbardziej znanych by\u0142a Opera Peki\u0144ska z prowincji Hubei. W 2017 roku zesp\u00f3\u0142 po raz pierwszy zaprezentowa\u0142 swoj\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 zar\u00f3wno w Polsce, jak i pod ziemi\u0105, a dok\u0142adniej 320 metr\u00f3w pod powierzchni\u0105 ziemi. Inne spektakle na tej g\u0142\u0119boko\u015bci to m.in. \u201e \u0141ysek z pok\u0142adu Idy<\/strong> \u201d w re\u017cyserii Radka Rychcika. Spektakl wystawiono w Zabrzu jako spektakl go\u015bcinny, co jest o tyle ciekawe, \u017ce pierwotnie by\u0142 to spektakl Teatru Dramatycznego im. Jerzego Szaniawskiego w Wa\u0142brzychu, kt\u00f3rego premiera odbywa si\u0119 zazwyczaj w przestrzeniach Starej Kopalni w tym mie\u015bcie. <\/p>\n\n\n\n
Wa\u0142brzyska instytucja g\u00f3rnicza regularnie organizuje spektakle teatralne, cho\u0107 nie odbywaj\u0105 si\u0119 one pod ziemi\u0105, lecz w naziemnych halach. Dawna kopalnia Julia, odrestaurowana i z now\u0105 nazw\u0105, znana jest jako Centrum Nauki i Sztuki Stara Kopalnia, pe\u0142ni\u0105c funkcj\u0119 miejsca wystaw artystycznych, dzia\u0142a\u0144 edukacyjnych i turystycznych. W kawiarni Sztygar\u00f3wka go\u015bcie mog\u0105 delektowa\u0107 si\u0119 mi\u0119dzy innymi kromk\u0105 chleba z wega\u0144skim smalcem. Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego wystawi\u0142 r\u00f3wnie\u017c \u201eSchuberta: Romantyczn\u0105 kompozycj\u0119 na dwunastu wykonawc\u00f3w i kwartet smyczkowy\u201d <\/strong>Magdy Szpecht , kt\u00f3rego premiera odby\u0142a si\u0119 w lutym 2016 roku, oraz <\/a>\u201eRaj: Poradnik\u201d<\/strong> J\u0119drzeja Piaskowskiego , kt\u00f3rego premiera odby\u0142a si\u0119 w lutym 2017 roku. <\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n
Jolanta Kowalska napisa\u0142a w \u201eDialogu\u201d<\/strong> , \u017ce spektakl Szpechta mo\u017cna uzna\u0107 za przejaw emancypacji Wa\u0142brzycha \u2013 jej zdaniem ten niekanoniczny spektakl, zrealizowany w formie instalacji teatralnej i wystawiony w nietypowej przestrzeni dawnej kopalni, odzwierciedla\u0142 rozw\u00f3j i modernizacj\u0119 Wa\u0142brzycha. Kowalska zauwa\u017cy\u0142a r\u00f3wnie\u017c metamorfoz\u0119, jak\u0105 przesz\u0142a dawna kopalnia Julia w ci\u0105gu stosunkowo kr\u00f3tkich lat:<\/p>\n\n\n\n
\nKiedy wiosn\u0105 2010 roku Rados\u0142aw Rychcik wystawia\u0142 tu \u201e\u0141ysek z Pok\u0142adu Idy\u201d, opustosza\u0142e budynki, tory z zardzewia\u0142ymi wagonami i brukowane ulice spowite cisz\u0105 wci\u0105\u017c sprawia\u0142y wra\u017cenie niedawno opuszczonego miejsca pracy. Sze\u015b\u0107 lat p\u00f3\u017aniej, gdy mia\u0142a tu miejsce premiera \u201eSchuberta\u2026\u201d, teren dawnej kopalni zosta\u0142 ju\u017c przekszta\u0142cony w nowoczesn\u0105, wielofunkcyjn\u0105 przestrze\u0144 po\u015bwi\u0119con\u0105 kulturze i edukacji. Ta transformacja by\u0142a symptomatyczna dla przemian, jakie zasz\u0142y w mie\u015bcie.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Raj. Poradnik (Raj. Poradnik), re\u017c. J\u0119drzej Piaskowski, fot. Teatr Dramatyczny w Wa\u0142brzychu<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n Wa\u0142brzych go\u015bci\u0142 r\u00f3wnie\u017c spektakl poruszaj\u0105cy tematyk\u0119 zamykania kopal\u0144, bezrobocia i ub\u00f3stwa. Spektakl \u201e Kopalnia<\/strong> \u201d napisany przez Micha\u0142a Walczaka i wyre\u017cyserowany przez \u00f3wczesnego dyrektora teatru Piotra Kruszczy\u0144skiego zosta\u0142 wystawiony w 2004 roku. \u201eB\u0119dzie to jedna wielka metafora \u2013 m\u00f3wi\u0105c wprost \u2013 o pr\u00f3bie ratowania starego i zbola\u0142ego oblicza miasta w nowej rzeczywisto\u015bci\u201d \u2013 zapowiada\u0142 Kruszczy\u0144ski w \u201e Notatniku Teatralnym\u201d<\/strong> .<\/p>\n\n\n\n
Aforyzmy o ta\u0144cu: od Platona do kultury popularnej<\/a><\/h3>\n\n\n\n
S\u0142owo pisane, cho\u0107 m\u0142odsze ni\u017c sztuka ta\u0144ca, towarzyszy jej od czas\u00f3w staro\u017cytnych. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce arty\u015bci wszelkich dyscyplin, filozofowie i naukowcy ch\u0119tnie wyra\u017caj\u0105 swoje pogl\u0105dy na t\u0119 fascynuj\u0105c\u0105 sfer\u0119 ludzkiego \u017cycia. Warto ws\u0142ucha\u0107 si\u0119 w ich g\u0142osy i oczywi\u015bcie warto te\u017c ta\u0144czy\u0107.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Choreografia undergroundowa<\/h2>\n\n\n\n
Scena z spektaklu “Chodnik 05” w re\u017cyserii Jaros\u0142awa Stanieka, fot. Teatr Muzyczny w Gliwicach<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n Osoby, kt\u00f3re chcia\u0142y zobaczy\u0107 Chodnik 05<\/strong> Jaros\u0142awa Sta\u0144ki w Teatrze Muzycznym w Gliwicach, musia\u0142y zej\u015b\u0107 zaledwie 35 metr\u00f3w pod ziemi\u0119. Jak wyja\u015bni\u0142 re\u017cyser, jednym z powod\u00f3w \u2013 lub inspiracji \u2013 stoj\u0105cych za decyzj\u0105 stworzenia spektaklu w opuszczonym kompleksie Sztolni Kr\u00f3lowa Luiza w Zabrzu w 2005 roku by\u0142a jego klaustrofobia. Chodnik 05<\/strong> , spektakl taneczny o mi\u0142o\u015bci i \u015bmierci, oferowa\u0142 niekonwencjonalne do\u015bwiadczenie wizualne: ze wzgl\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa publiczno\u015b\u0107 zosta\u0142a podzielona na dwie grupy. Ka\u017cda grupa pod\u0105\u017ca\u0142a za innym przewodnikiem, kt\u00f3ry nast\u0119pnie sadza\u0142 ich w wagonach kolejki g\u00f3rniczej. Ostatecznie spektakl mia\u0142 dwa warianty, a grupy ogl\u0105da\u0142y fragmenty spektaklu w r\u00f3\u017cnej kolejno\u015bci. Cztery lata p\u00f3\u017aniej Telewizja Polska wyprodukowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c wersj\u0119 filmow\u0105 spektaklu.<\/p>\n\n\n\n
T\u0142umaczenie z j\u0119zyka polskiego: Agnieszka Mistur<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Historia polskiego teatru obejmuje spektakle wystawiane na statkach, w\u015br\u00f3d pustynnych piask\u00f3w, w teatrach anatomicznych i jaskiniach. Sztuki sceniczne dotar\u0142y nawet do kopal\u0144, gdzie \n [...]<\/a>","protected":false},"author":1,"featured_media":647,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-646","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/646","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=646"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/646\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":648,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/646\/revisions\/648"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/647"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=646"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=646"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=646"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"orkiestra](\"https:\/\/api.culture.pl\/sites\/default\/files\/images\/imported\/teatr%20foto%20sylwia\/_przedstawienia\/orkiestra%20teatr%20legnica\/orkiestra%20teatr%20legnica_5958487.jpg\" "\\"orkiestra")
![\"\"](\"https:\/\/api.culture.pl\/sites\/default\/files\/images\/culture.pl\/schubert_._foto_kasia_chmura_-cegielkowska_2.jpg\" "\\"Scena")
![\"\"\/](\"https:\/\/api.culture.pl\/sites\/default\/files\/2022-12\/raj_fot-nk-43-700x467.jpg\")
![\"\"\/](\"https:\/\/api.culture.pl\/sites\/default\/files\/2022-12\/chodnik_05_teatr_muzyczny_gliwice.jpeg\")