Przez lata wszystko by\u0142o proste i\u2026 troch\u0119 \u201eniewidzialne\u201d. Tankujesz, p\u0142acisz, jedziesz dalej. W cenie ka\u017cdego litra paliwa siedzia\u0142a op\u0142ata, kt\u00f3ra \u2013 w za\u0142o\u017ceniu \u2013 dok\u0142ada\u0142a si\u0119 do utrzymania dr\u00f3g. Nikt nie musia\u0142 nic zg\u0142asza\u0107, nikt nie liczy\u0142 kilometr\u00f3w, system dzia\u0142a\u0142 sam. <\/p>\n\n\n\n
Tyle \u017ce \u015bwiat si\u0119 zmieni\u0142. Coraz wi\u0119cej aut je\u017adzi na pr\u0105d, a one nie tankuj\u0105 benzyny ani diesla, wi\u0119c nie dok\u0142adaj\u0105 si\u0119 do \u201epaliwowej\u201d puli w taki spos\u00f3b jak reszta. I w\u0142a\u015bnie dlatego coraz g\u0142o\u015bniej m\u00f3wi si\u0119 o nowym modelu: podatku od przejechanego kilometra.<\/p>\n\n\n\n
Brzmi jak rewolucja? Bo to jest rewolucja. I nie chodzi tylko o samochody elektryczne. Je\u015bli taki system wejdzie na powa\u017cnie, dotknie wszystkich kierowc\u00f3w, niezale\u017cnie od tego, co maj\u0105 pod mask\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Stary model opiera\u0142 si\u0119 na prostej logice: je\u017adzisz du\u017co, cz\u0119\u015bciej tankujesz, wi\u0119c wi\u0119cej p\u0142acisz. Kto je\u017adzi ma\u0142o, tankuje rzadziej. I finansowanie dr\u00f3g jako\u015b si\u0119 spina\u0142o.<\/p>\n\n\n\n
Problem pojawia si\u0119 wtedy, gdy ro\u015bnie grupa kierowc\u00f3w, kt\u00f3rzy te\u017c je\u017cd\u017c\u0105, te\u017c zu\u017cywaj\u0105 nawierzchni\u0119, te\u017c stoj\u0105 w korkach i te\u017c korzystaj\u0105 z infrastruktury, ale nie kupuj\u0105 paliwa. W efekcie bud\u017cet zaczyna mie\u0107 luk\u0119, bo cz\u0119\u015b\u0107 wp\u0142yw\u00f3w \u201ewyparowuje\u201d. Na pocz\u0105tku da\u0142o si\u0119 to zignorowa\u0107, bo elektryk\u00f3w by\u0142o niewiele. Dzi\u015b ta liczba ro\u015bnie, a pa\u0144stwa zaczynaj\u0105 liczy\u0107 pieni\u0105dze bardziej nerwowo.<\/p>\n\n\n\n
I tu wchodzi nowy pomys\u0142 ca\u0142y na bia\u0142o: skoro nie da si\u0119 pobiera\u0107 op\u0142aty \u201eprzy dystrybutorze\u201d, to pobierze si\u0119 j\u0105 \u201ena liczniku\u201d.<\/p>\n\n\n\n
W najprostszym wariancie podatek od kilometra dzia\u0142a tak: raz na jaki\u015b czas zg\u0142aszasz przebieg auta i na tej podstawie wyliczana jest op\u0142ata. W bardziej zaawansowanej wersji system mo\u017ce opiera\u0107 si\u0119 na urz\u0105dzeniach rejestruj\u0105cych przejazdy, aplikacjach albo rozwi\u0105zaniach telematycznych. Zwolennicy m\u00f3wi\u0105: to sprawiedliwe, bo p\u0142acisz za realne u\u017cywanie dr\u00f3g. Krytycy odpowiadaj\u0105: to kolejny koszt, a do tego potencjalny temat prywatno\u015bci, bo je\u015bli kto\u015b zacznie \u015bledzi\u0107 trasy, to robi si\u0119 nieprzyjemnie.<\/p>\n\n\n\n
Z punktu widzenia zwyk\u0142ego kierowcy najwa\u017cniejsze jest jedno: w takim systemie \u201ekilometr\u201d staje si\u0119 walut\u0105. Codzienny dojazd do pracy, wyjazd po dziecko, szybki wypad do sklepu \u2013 to wszystko zaczyna mie\u0107 dodatkow\u0105 cen\u0119, kt\u00f3rej wcze\u015bniej nie widzieli\u015bmy wprost.<\/p>\n\n\n\n
W europejskich dyskusjach przewija si\u0119 kilka g\u0142o\u015bnych przyk\u0142ad\u00f3w. Jednym z nich jest Islandia, kt\u00f3ra ma wdra\u017ca\u0107 rozwi\u0105zanie oparte o rozliczenie przebiegu i stawk\u0119 za kilometr. W mediach pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c informacje o Wielkiej Brytanii, gdzie ko\u0144cz\u0105 si\u0119 niekt\u00f3re ulgi dla elektryk\u00f3w, a r\u00f3wnolegle rozwa\u017ca si\u0119 model \u201epay per mile\u201d, czyli p\u0142acenia za przejechany dystans. Szwajcaria z kolei bywa wskazywana jako kraj, kt\u00f3ry analizuje temat szerzej i bierze pod uwag\u0119 rozstrzygni\u0119cia w drodze decyzji spo\u0142ecznej.<\/p>\n\n\n\n
Co to oznacza? \u017be pa\u0144stwa szukaj\u0105 nowego, stabilnego \u017ar\u00f3d\u0142a pieni\u0119dzy na drogi. I raczej nie odpuszcz\u0105, bo infrastruktura kosztuje. Remonty kosztuj\u0105. Zima kosztuje. A my wszyscy chcemy je\u017adzi\u0107 po drogach, kt\u00f3re nie wygl\u0105daj\u0105 jak ser szwajcarski.<\/p>\n\n\n\n
W Polsce temat mo\u017ce brzmie\u0107 jak co\u015b \u201ez przysz\u0142o\u015bci\u201d, ale je\u015bli popatrze\u0107 na kierunek zmian w Europie, to trudno udawa\u0107, \u017ce to nas nie dotyczy. Nawet je\u015bli nie b\u0119dzie to dok\u0142adnie podatek od kilometra w wersji islandzkiej, presja na znalezienie pieni\u0119dzy b\u0119dzie ros\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Ciekawy jest przyk\u0142ad Norwegii, o kt\u00f3rym cz\u0119sto wspomina si\u0119 w kontek\u015bcie elektromobilno\u015bci. Tam przez lata elektryki mia\u0142y pot\u0119\u017cne przywileje, ale z czasem zacz\u0119to je ogranicza\u0107, bo skala zrobi\u0142a si\u0119 zbyt du\u017ca, a bud\u017cet musia\u0142 si\u0119 zgadza\u0107. To pokazuje, \u017ce pa\u0144stwa mog\u0105 p\u00f3j\u015b\u0107 r\u00f3\u017cnymi drogami: albo wprost opodatkowa\u0107 kilometry, albo \u201edobiera\u0107 si\u0119\u201d do koszt\u00f3w w inny spos\u00f3b, cofaj\u0105c ulgi i przywileje.<\/p>\n\n\n\n
Dla kierowcy efekt ko\u0144cowy mo\u017ce by\u0107 podobny: jazda b\u0119dzie dro\u017csza, tylko inaczej rozpisana.<\/p>\n\n\n\n
Najbardziej odczuj\u0105 to osoby, kt\u00f3re robi\u0105 du\u017ce przebiegi: dojazdy do pracy po 40\u201360 km w jedn\u0105 stron\u0119, trasy s\u0142u\u017cbowe, dostawy, ma\u0142e firmy transportowe, handlowcy, serwisanci. Je\u015bli dzi\u015b kto\u015b je\u017adzi du\u017co i \u201eprzepala\u201d to w paliwie, to w systemie kilometrowym zobaczy koszt jak na d\u0142oni, czarno na bia\u0142ym.<\/p>\n\n\n\n
I tu wchodzi moje ulubione \u017cyciowe por\u00f3wnanie: jak p\u0142acisz kart\u0105, \u0142atwiej wyda\u0107 ni\u017c got\u00f3wk\u0105. Op\u0142ata w paliwie by\u0142a jak p\u0142acenie \u201eprzy okazji\u201d. Podatek od kilometra jest jak rachunek wystawiony na ko\u0144cu miesi\u0105ca. Nagle widzisz, ile kosztowa\u0142 styl \u017cycia, praca i codzienne dojazdy.<\/p>\n\n\n\n
Najrozs\u0105dniej jest zacz\u0105\u0107 traktowa\u0107 przebieg jak element domowego bud\u017cetu. Nie chodzi o obsesj\u0119, tylko o \u015bwiadomo\u015b\u0107. Je\u015bli robisz du\u017co kilometr\u00f3w, warto to sobie policzy\u0107 i zrozumie\u0107, gdzie uciekaj\u0105 \u201epuste trasy\u201d: bez sensu, bez celu, z przyzwyczajenia.<\/p>\n\n\n\n
Druga rzecz to planowanie. Brzmi nudno, ale dzia\u0142a. Po\u0142\u0105czenie spraw w jedn\u0105 tras\u0119 zamiast trzech oddzielnych, cz\u0119stsze korzystanie z jednego auta w rodzinie zamiast dw\u00f3ch, dogadanie si\u0119 z kim\u015b w pracy na wsp\u00f3lne dojazdy \u2013 to s\u0105 ma\u0142e rzeczy, kt\u00f3re robi\u0105 du\u017c\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119, gdy ka\u017cdy kilometr zaczyna mie\u0107 dodatkow\u0105 cen\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Trzecia sprawa to styl jazdy i stan auta. Przy rosn\u0105cych kosztach ludzie cz\u0119sto szukaj\u0105 oszcz\u0119dno\u015bci w paliwie, ale w systemie kilometrowym nadal warto dba\u0107 o samoch\u00f3d, bo dobrze utrzymane auto to mniej awarii, mniej \u201enieplanowanych kurs\u00f3w\u201d i mniej nerw\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Najwa\u017cniejsze jest to, \u017ceby nie da\u0107 si\u0119 z\u0142apa\u0107 na prost\u0105 narracj\u0119: \u201ezabior\u0105 nam, bo elektryki\u201d. Prawda jest bardziej przyziemna. Stary model finansowania dr\u00f3g traci skuteczno\u015b\u0107, bo zmienia si\u0119 technologia i rynek. Pa\u0144stwa szukaj\u0105 nowego sposobu, \u017ceby drogi mia\u0142y z czego \u017cy\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Czy to b\u0119dzie sprawiedliwe? To zale\u017cy od szczeg\u00f3\u0142\u00f3w: stawek, wyj\u0105tk\u00f3w, sposobu rozlicze\u0144 i tego, czy kto\u015b nie zrobi z tego narz\u0119dzia do dodatkowego \u201edociskania\u201d kierowc\u00f3w. Jedno jest pewne: je\u015bli podatek od kilometra zacznie wchodzi\u0107 w Europie szerzej, Polska pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej b\u0119dzie musia\u0142a zaj\u0105\u0107 stanowisko.<\/p>\n\n\n\n
A kierowcy? Kierowcy \u2013 jak zawsze \u2013 naucz\u0105 si\u0119 liczy\u0107, kombinowa\u0107 m\u0105drze i szuka\u0107 rozwi\u0105za\u0144. Tylko dobrze, \u017ceby\u015bmy wiedzieli, co mo\u017ce nadchodzi\u0107, zanim przyjdzie pierwszy rachunek \u201eza kilometry\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Przez lata wszystko by\u0142o proste i\u2026 troch\u0119 \u201eniewidzialne\u201d. Tankujesz, p\u0142acisz, jedziesz dalej. W cenie ka\u017cdego litra paliwa siedzia\u0142a op\u0142ata, kt\u00f3ra \u2013 w za\u0142o\u017ceniu \n [...]<\/a>","protected":false},"author":1,"featured_media":5672,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-5671","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5671","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5671"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5671\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5673,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5671\/revisions\/5673"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5672"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5671"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5671"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5671"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}