S\u0105 takie zdania, kt\u00f3re brzmi\u0105 jak \u017cart, ale w \u015brodku maj\u0105 czysty smutek. Kiedy Maryla Rodowicz m\u00f3wi, \u017ce jej koty \u201ewi\u0119cej przejadaj\u0105\u201d ni\u017c wynosi jej emerytura, wielu ludzi si\u0119 u\u015bmiecha\u2026 a potem nagle robi si\u0119 ciszej. Bo to nie jest opowie\u015b\u0107 o tym, \u017ce kto\u015b nie umie liczy\u0107 pieni\u0119dzy. To opowie\u015b\u0107 o tym, jak dzia\u0142a\u0142 system, jak wygl\u0105da\u0142a praca artysty przez dekady i jak \u0142atwo w m\u0142odo\u015bci nie my\u015ble\u0107 o tym, co b\u0119dzie na staro\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Maryla wr\u00f3ci\u0142a do tematu po d\u0142u\u017cszym milczeniu i zn\u00f3w wyja\u015bni\u0142a, dlaczego \u2013 mimo statusu legendy \u2013 dostaje z ZUS-u \u015bwiadczenie, kt\u00f3re dzi\u015b wielu osobom kojarzy si\u0119 z \u201eg\u0142odow\u0105 emerytur\u0105\u201d. W tle s\u0105 PRL-owskie realia, brak wiedzy o tantiemach, inne przepisy i zwyczaje bran\u017cowe, kt\u00f3re w tamtych czasach wydawa\u0142y si\u0119 normalne.<\/p>\n\n\n\n
W Polsce sporo os\u00f3b ma podobne poczucie: pracowali ca\u0142e \u017cycie, a emerytura okazuje si\u0119 du\u017co ni\u017csza, ni\u017c sobie wyobra\u017cali. Tylko \u017ce w przypadku artyst\u00f3w dochodzi jeszcze jeden twist: ich praca by\u0142a cz\u0119sto nieregularna, rozliczana inaczej, a cz\u0119\u015b\u0107 pieni\u0119dzy funkcjonowa\u0142a bardziej jako honoraria, ga\u017ce, umowy, a nie stabilna pensja z odprowadzanymi sk\u0142adkami.<\/p>\n\n\n\n
Maryla podkre\u015bla, \u017ce emerytur\u0119 ma ju\u017c od wielu lat i od dawna powtarza, \u017ce to niewielkie pieni\u0105dze. Martwi j\u0105 te\u017c koszt \u017cycia, bo utrzymanie du\u017cego domu, rachunki, podatki, serwisy, ogr\u00f3d, media \u2013 to nie jest \u201etani sport\u201d. I nawet je\u015bli kto\u015b s\u0142yszy: \u201ewilla w Konstancinie\u201d, to nie znaczy automatycznie, \u017ce w portfelu co miesi\u0105c jest komfort. Czasem maj\u0105tek jest \u201ena papierze\u201d, a p\u0142ynno\u015b\u0107 finansowa to inna historia.<\/p>\n\n\n\n
W jej wypowiedziach przewija si\u0119 mocny w\u0105tek: w czasach PRL-u ludzie mieli mniejsz\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 finansow\u0105 i mniej narz\u0119dzi. Dzi\u015b mamy fundusze, obligacje, akcje, konta emerytalne, doradc\u00f3w, podcasty, tysi\u0105c film\u00f3w na YouTube. Wtedy wielu artyst\u00f3w po prostu \u017cy\u0142o z koncert\u00f3w i tego, co przysz\u0142o z dnia na dzie\u0144, bo tak wygl\u0105da\u0142a bran\u017ca.<\/p>\n\n\n\n
I to nie jest usprawiedliwienie, tylko opis epoki. Wiele os\u00f3b my\u015bla\u0142o wtedy: \u201emam prac\u0119, mam popularno\u015b\u0107, dam sobie rad\u0119\u201d. Nikt nie siada\u0142 z kartk\u0105 i nie liczy\u0142, ile trzeba od\u0142o\u017cy\u0107, \u017ceby mie\u0107 spok\u00f3j po 60-tce. Zreszt\u0105 nawet gdyby kto\u015b chcia\u0142, to mo\u017cliwo\u015bci inwestowania by\u0142y du\u017co mniejsze, a zaufanie do systemu bywa\u0142o\u2026 delikatnie m\u00f3wi\u0105c, ograniczone.<\/p>\n\n\n\n
Najciekawsze w tej historii jest to, \u017ce Maryla \u2013 jak sama przyznaje \u2013 d\u0142ugo nie orientowa\u0142a si\u0119 w systemie tantiem i w tym, jak bardzo r\u00f3\u017cni si\u0119 sytuacja \u201ewykonawcy\u201d od sytuacji \u201eautora\u201d. W skr\u00f3cie: autor tekstu i autor muzyki mog\u0105 mie\u0107 inne \u017ar\u00f3d\u0142a przychod\u00f3w z praw autorskich, a wykonawca przez lata bywa\u0142 w tym uk\u0142adzie s\u0142absz\u0105 stron\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Maryla wspomina, \u017ce nawet nie przysz\u0142oby jej do g\u0142owy \u201edopisywa\u0107 si\u0119\u201d do autorstwa czy prosi\u0107 kogo\u015b, \u017ceby j\u0105 dopisa\u0142. Dla niej najwa\u017cniejsze by\u0142o, \u017ceby \u015bpiewa\u0107 dobre piosenki. I to jest w sumie pi\u0119kne, tylko \u017ce w realnym \u017cyciu, gdy wchodz\u0105 pieni\u0105dze i systemy prawne, idealizm nie p\u0142aci rachunk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Wiele os\u00f3b dzia\u0142a\u0142o wtedy na zasadzie zaufania i tradycji. Artysta \u015bpiewa\u0142, autor pisa\u0142, kompozytor komponowa\u0142, a kto i jak si\u0119 rozlicza \u2013 to by\u0142o \u201egdzie\u015b tam\u201d. Dopiero p\u00f3\u017aniej, gdy bran\u017ca si\u0119 zmieni\u0142a, ludzie zacz\u0119li rozumie\u0107, \u017ce papier i podpis maj\u0105 znaczenie por\u00f3wnywalne z talentem.<\/p>\n\n\n\n
Maryla zwraca uwag\u0119 na to, \u017ce kiedy\u015b wykonawcy nie mieli takich samych mo\u017cliwo\u015bci zarabiania na prawach do utwor\u00f3w jak autorzy. Wspomina te\u017c, \u017ce prze\u0142omem by\u0142a zmiana prawa autorskiego na pocz\u0105tku lat 90., kiedy zacz\u0119to mocniej regulowa\u0107 kwestie wynagrodze\u0144 i praw dla wykonawc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
I tu jest ten gorzki element: je\u015bli kto\u015b jest w bran\u017cy 20\u201330 lat, a przepisy zmieniaj\u0105 si\u0119 dopiero pod koniec tej drogi, to cz\u0119\u015b\u0107 strat jest ju\u017c \u201enie do odrobienia\u201d. Mo\u017cna pracowa\u0107 dalej, koncertowa\u0107, by\u0107 aktywnym, ale podstawy emerytury cz\u0119sto s\u0105 policzone z tego, co by\u0142o odprowadzane przez lata.<\/p>\n\n\n\n
W tej historii jest te\u017c co\u015b, co wielu fan\u00f3w lubi najbardziej: Maryla m\u00f3wi, \u017ce lubi gra\u0107, \u017ce to daje jej rado\u015b\u0107 i \u017ce wci\u0105\u017c ma energi\u0119 do koncert\u00f3w. I jasne, ka\u017cdy wie, \u017ce koncertowanie to r\u00f3wnie\u017c realny doch\u00f3d. Ale u artyst\u00f3w cz\u0119sto jest tak, \u017ce scena to co\u015b wi\u0119cej ni\u017c \u201epraca\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Znam ludzi, kt\u00f3rzy przeszli na emerytur\u0119 i nagle kompletnie stracili rytm dnia. A teraz wyobra\u017a sobie kogo\u015b, kto ca\u0142e \u017cycie \u017cy\u0142 muzyk\u0105 i kontaktem z publiczno\u015bci\u0105. Dla niego koncert to nie tylko ga\u017ca. To sens, adrenalina, pow\u00f3d, \u017ceby wsta\u0107 rano i mie\u0107 cel. A je\u015bli przy okazji to pomaga domkn\u0105\u0107 bud\u017cet, tym bardziej trudno z tego zrezygnowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Ta historia jest g\u0142o\u015bna, bo dotyczy gwiazdy, ale w praktyce dotyka mn\u00f3stwa os\u00f3b. Jest te\u017c takim zimnym prysznicem: popularno\u015b\u0107 i sukces nie zawsze przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 na wysok\u0105 emerytur\u0119, je\u015bli system sk\u0142adek i praw dzia\u0142a inaczej, ni\u017c nam si\u0119 wydaje.<\/p>\n\n\n\n
I je\u015bli mog\u0119 doda\u0107 jedn\u0105, bardzo ludzk\u0105 rad\u0119 \u2013 tak\u0105 bez m\u0105drowania \u2013 to warto cho\u0107 raz na jaki\u015b czas sprawdzi\u0107, z czego realnie b\u0119dzie liczona twoja emerytura. Nie po to, \u017ceby si\u0119 stresowa\u0107, tylko po to, \u017ceby nie obudzi\u0107 si\u0119 za 20 lat z my\u015bl\u0105: \u201ekurcz\u0119, czemu nikt mi nie powiedzia\u0142?\u201d. Bo w finansach najdro\u017csza bywa nie g\u0142upota, tylko niewiedza.<\/p>\n\n\n\n
A zdanie Maryli o kotach? Mo\u017ce i \u015bmieszne. Ale te\u017c bole\u015bnie prawdziwe. I chyba w\u0142a\u015bnie dlatego tak mocno zapada w pami\u0119\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"S\u0105 takie zdania, kt\u00f3re brzmi\u0105 jak \u017cart, ale w \u015brodku maj\u0105 czysty smutek. Kiedy Maryla Rodowicz m\u00f3wi, \u017ce jej koty \u201ewi\u0119cej przejadaj\u0105\u201d ni\u017c \n [...]<\/a>","protected":false},"author":1,"featured_media":5441,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-5440","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5440","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5440"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5440\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5442,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5440\/revisions\/5442"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5441"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5440"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5440"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5440"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}