{"id":3944,"date":"2025-12-24T17:10:01","date_gmt":"2025-12-24T17:10:01","guid":{"rendered":"https:\/\/time24.pl.ua\/?p=3944"},"modified":"2025-12-24T17:10:01","modified_gmt":"2025-12-24T17:10:01","slug":"zbadali-dna-117-latki-zeby-sprawdzic-co-naprawde-wydluza-zycie-wyniki-zaskoczyly-naukowcow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/time24.pl.ua\/?p=3944","title":{"rendered":"ZBADALI DNA 117-LATKI, \u017bEBY SPRAWDZI\u0106 CO NAPRAWD\u0118 WYD\u0141U\u017bA \u017bYCIE. WYNIKI ZASKOCZY\u0141Y NAUKOWC\u00d3W"},"content":{"rendered":"\n

Marzenie o d\u0142ugim \u017cyciu i jedna niezwyk\u0142a pro\u015bba<\/h2>\n\n\n\n

Prawie ka\u017cdy z nas ma taki moment: widzi starsz\u0105 osob\u0119, kt\u00f3ra wci\u0105\u017c ma b\u0142ysk w oku, chodzi \u017cwawo, pami\u0119ta nazwiska, \u017cartuje\u2026 i my\u015bli: \u201eKurcz\u0119, ja te\u017c tak chc\u0119\u201d. Nie chodzi nawet o \u201e\u017cycie wieczne\u201d, tylko o to, \u017ceby staro\u015b\u0107 nie by\u0142a ci\u0105g\u0142\u0105 walk\u0105 z chorobami i zm\u0119czeniem.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142a\u015bnie dlatego historia Marii Branyas Morery robi tak\u0105 furor\u0119. To kobieta, kt\u00f3ra do\u017cy\u0142a 117 lat i przed \u015bmierci\u0105 poprosi\u0142a lekarzy o co\u015b, co brzmi jak scenariusz filmu: \u201eZbadajcie moje DNA. Sprawd\u017acie, co sprawi\u0142o, \u017ce \u017cy\u0142am tak d\u0142ugo. Mo\u017ce to pomo\u017ce innym\u201d.<\/p>\n\n\n\n

I nagle temat d\u0142ugowieczno\u015bci przestaje by\u0107 abstrakcj\u0105. Bo nie m\u00f3wimy o teorii, tylko o konkretnej osobie, z konkretnym \u017cyciem, nawykami i cia\u0142em, kt\u00f3re \u2013 wed\u0142ug badaczy \u2013 dzia\u0142a\u0142o jakby by\u0142o m\u0142odsze o 10\u201315 lat.<\/p>\n\n\n\n

Kim by\u0142a Maria i dlaczego naukowcy si\u0119 ni\u0105 zainteresowali<\/h2>\n\n\n\n

Maria urodzi\u0142a si\u0119 4 marca 1907 roku w Stanach Zjednoczonych. To jest data, kt\u00f3ra dzia\u0142a na wyobra\u017ani\u0119, bo oznacza, \u017ce przysz\u0142a na \u015bwiat jeszcze przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105. W ci\u0105gu \u017cycia zobaczy\u0142a dwie wojny, zmiany prezydent\u00f3w, technologiczny przeskok od \u015bwiata bez internetu do \u015bwiata smartfon\u00f3w. A mimo to, jej historia nie jest opowie\u015bci\u0105 o celebrytce czy kim\u015b \u201ez laboratorium\u201d. To by\u0142a normalna kobieta, kt\u00f3ra w 1915 roku przenios\u0142a si\u0119 z rodzin\u0105 do Hiszpanii i reszt\u0119 \u017cycia sp\u0119dzi\u0142a w Katalonii.<\/p>\n\n\n\n

To, co naprawd\u0119 przyku\u0142o uwag\u0119, to fakt, \u017ce w tak zaawansowanym wieku nie by\u0142a z definicji \u201epacjentk\u0105\u201d, kt\u00f3ra tylko le\u017cy i liczy tabletki. Oczywi\u015bcie, nie da si\u0119 mie\u0107 117 lat i nie odczuwa\u0107 czasu, ale badaczy zaintrygowa\u0142o co\u015b wa\u017cnego: u niej staro\u015b\u0107 nie oznacza\u0142a automatycznie lawiny chor\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

I tu zaczyna si\u0119 najciekawsze. Zesp\u00f3\u0142 naukowc\u00f3w pobra\u0142 pr\u00f3bki, analizowa\u0142 kom\u00f3rki, geny i r\u00f3\u017cne biologiczne wska\u017aniki. G\u0142\u00f3wny wniosek, kt\u00f3ry przebi\u0142 si\u0119 do ludzi, jest prosty do zrozumienia: mo\u017cna pr\u00f3bowa\u0107 oddzieli\u0107 sam proces starzenia od chorowania. Brzmi jak marzenie, ale w\u0142a\u015bnie o to chodzi\u0142o w tych badaniach.<\/p>\n\n\n\n

Co pokaza\u0142y wyniki: geny, cholesterol i \u201ebiologia m\u0142odsza ni\u017c metryka\u201d<\/h2>\n\n\n\n

Najbardziej \u201ewow\u201d jest informacja, \u017ce biologicznie Maria wygl\u0105da\u0142a na m\u0142odsz\u0105 o 10\u201315 lat ni\u017c wskazywa\u0142a metryka. Czyli wyobra\u017a sobie, \u017ce kto\u015b ma 80 lat, a jego organizm w wielu aspektach zachowuje si\u0119 jak u osoby 65\u201370. To nadal dojrza\u0142y wiek, jasne, ale r\u00f3\u017cnica w jako\u015bci \u017cycia bywa ogromna.<\/p>\n\n\n\n

Do tego dochodz\u0105 wyniki dotycz\u0105ce profilu lipidowego. Maria mia\u0142a bardzo niski poziom \u201ez\u0142ego\u201d cholesterolu i tr\u00f3jgliceryd\u00f3w, a jednocze\u015bnie wysoki poziom \u201edobrego\u201d cholesterolu. W praktyce to jest co\u015b, o czym lekarze m\u00f3wi\u0105 pacjentom od lat, tylko \u017ce w jej przypadku wygl\u0105da\u0142o to jak idealny scenariusz: serce i naczynia dostaj\u0105 mniej \u201eobci\u0105\u017cenia\u201d na co dzie\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Naukowcy zwr\u00f3cili te\u017c uwag\u0119 na telomery, czyli takie ochronne \u201eko\u0144c\u00f3wki\u201d chromosom\u00f3w. Zwykle s\u0142yszymy, \u017ce kr\u00f3tkie telomery to z\u0142y znak. Tu pojawi\u0142a si\u0119 ciekawa sugestia, \u017ce u os\u00f3b w ekstremalnie podesz\u0142ym wieku ta zale\u017cno\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 bardziej skomplikowana, a pewne cechy telomer\u00f3w mog\u0105 nawet dzia\u0142a\u0107 ochronnie, np. ograniczaj\u0105c niekontrolowany wzrost kom\u00f3rek.<\/p>\n\n\n\n

To wa\u017cna lekcja: biologia nie jest memem z internetu. Czasem to, co \u201ezawsze oznacza X\u201d, w rzadkich przypadkach dzia\u0142a inaczej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"\/<\/figure>\n\n\n\n

Jogurt, ruch i zwyk\u0142e \u017cycie: co mog\u0142o realnie pom\u00f3c Marii<\/h2>\n\n\n\n

I teraz najlepsza cz\u0119\u015b\u0107, bo ona jest najbardziej ludzka. Maria nie \u017cy\u0142a d\u0142ugo tylko dlatego, \u017ce mia\u0142a szcz\u0119\u015bcie w genach. W jej historii przewijaj\u0105 si\u0119 nawyki, kt\u00f3re brzmi\u0105\u2026 bardzo normalnie.<\/p>\n\n\n\n

\u0106wiczy\u0142a, unika\u0142a papieros\u00f3w i alkoholu, by\u0142a aktywna towarzysko. Kiedy o tym czytam, przypomina mi si\u0119 klasyk z \u017cycia: dwie osoby w tym samym wieku. Jedna ma \u201e\u015bwi\u0119ty spok\u00f3j\u201d, codzienny spacer i ludzi wok\u00f3\u0142. Druga siedzi w czterech \u015bcianach, denerwuje si\u0119 wszystkim i \u017cyje w trybie ci\u0105g\u0142ego napi\u0119cia. R\u00f3\u017cnica po kilku latach bywa widoczna go\u0142ym okiem.<\/p>\n\n\n\n

W jej przypadku jest te\u017c detal, kt\u00f3ry internet pokocha\u0142: jogurt. Maria mia\u0142a s\u0142abo\u015b\u0107 do konkretnego probiotycznego jogurtu i cz\u0119sto zaczyna\u0142a poranek od koktajlu z r\u00f3\u017cnymi zbo\u017cami. Czy to znaczy, \u017ce jogurt daje 117 lat? Oczywi\u015bcie nie. Ale to mo\u017ce by\u0107 element wi\u0119kszej uk\u0142adanki: jelita, stan zapalny w organizmie, regularno\u015b\u0107 posi\u0142k\u00f3w, proste jedzenie zamiast ci\u0105g\u0142ego \u201ebyle czego\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli mam tu dorzuci\u0107 praktyczn\u0105 my\u015bl, to tak\u0105: d\u0142ugowieczno\u015b\u0107 nie wygl\u0105da jak jeden magiczny suplement. Ona wygl\u0105da jak nudne, powtarzalne decyzje podejmowane przez lata.<\/p>\n\n\n\n

Jej w\u0142asne zasady d\u0142ugiego \u017cycia: spok\u00f3j, relacje i \u201epozytywna energia\u201d<\/h2>\n\n\n\n

Maria mia\u0142a te\u017c co\u015b, czego nauka nie mierzy tak \u0142atwo jak cholesterol: podej\u015bcie do \u017cycia. Podkre\u015bla\u0142a porz\u0105dek, spok\u00f3j, dobre relacje z rodzin\u0105 i przyjaci\u00f3\u0142mi, kontakt z natur\u0105, stabilno\u015b\u0107 emocjonaln\u0105, mniej zmartwie\u0144, mniej \u017calu, wi\u0119cej pozytywnej energii i unikanie toksycznych ludzi.<\/p>\n\n\n\n

Brzmi jak cytat, kt\u00f3ry mo\u017cna sobie wklei\u0107 na lod\u00f3wk\u0119 i troch\u0119 si\u0119 z niego \u015bmia\u0107. A jednak\u2026 im jestem starszy, tym bardziej widz\u0119, \u017ce to dzia\u0142a. Nie dlatego, \u017ce \u201ewszech\u015bwiat odda\u201d, tylko dlatego, \u017ce stres i konflikty potrafi\u0105 cz\u0142owieka zjada\u0107 od \u015brodka. Sen siada, apetyt wariuje, organizm jest w stanie alarmu. A je\u015bli kto\u015b latami \u017cyje w spokojniejszym rytmie, to cia\u0142o dos\u0142ownie ma \u0142atwiej.<\/p>\n\n\n\n

Maria do ko\u0144ca \u017cycia by\u0142a te\u017c otoczona rodzin\u0105: dzieci, wnuki, prawnuki. Taki \u201esens dnia\u201d to cz\u0119sto niedoceniana cz\u0119\u015b\u0107 zdrowia, zw\u0142aszcza w p\u00f3\u017aniejszych latach.<\/p>\n\n\n\n

Co mo\u017cemy z tego wzi\u0105\u0107 dla siebie, bez wpadania w naiwno\u015b\u0107<\/h2>\n\n\n\n

Historia Marii Branyas Morery jest pi\u0119kna, ale warto j\u0105 czyta\u0107 m\u0105drze. To by\u0142a wyj\u0105tkowa osoba, wi\u0119c nie da si\u0119 wzi\u0105\u0107 jej \u017cycia jak instrukcji obs\u0142ugi. Geny s\u0105 wa\u017cne i czasem robi\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119, kt\u00f3rej nie przeskoczysz.<\/p>\n\n\n\n

Ale s\u0105 te\u017c rzeczy, na kt\u00f3re mamy wp\u0142yw. Je\u015bli chcesz zrobi\u0107 co\u015b sensownego ju\u017c dzi\u015b, to pomy\u015bl o jednym ma\u0142ym kroku, kt\u00f3ry utrzymasz przez rok, a nie o rewolucji na trzy dni. Regularny spacer, mniej u\u017cywek, sta\u0142e godziny snu, mniej dramatu w relacjach, prostsze jedzenie, wi\u0119cej kontaktu z lud\u017ami. To brzmi banalnie, ale w\u0142a\u015bnie te \u201ebanalno\u015bci\u201d buduj\u0105 organizm, kt\u00f3ry ma z czego \u017cy\u0107 d\u0142u\u017cej.<\/p>\n\n\n\n

I mo\u017ce jeszcze jedno: Maria przypomina, \u017ce starzenie si\u0119 nie musi od razu oznacza\u0107 rozpadania si\u0119 na cz\u0119\u015bci. W najlepszym wariancie to mo\u017ce by\u0107 d\u0142ugi, spokojny proces, w kt\u00f3rym wci\u0105\u017c da si\u0119 mie\u0107 godno\u015b\u0107, jasny umys\u0142 i dobre \u017cycie. A to, szczerze m\u00f3wi\u0105c, jest cel du\u017co wa\u017cniejszy ni\u017c sama liczba lat.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Marzenie o d\u0142ugim \u017cyciu i jedna niezwyk\u0142a pro\u015bba Prawie ka\u017cdy z nas ma taki moment: widzi starsz\u0105 osob\u0119, kt\u00f3ra wci\u0105\u017c ma b\u0142ysk w \n [...]<\/a>","protected":false},"author":1,"featured_media":3945,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-3944","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3944","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3944"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3944\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3946,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3944\/revisions\/3946"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3945"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3944"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3944"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3944"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}