Materia, z kt\u00f3rej zbudowany jest ca\u0142y znany nam \u015bwiat \u2014 od ludzkiego cia\u0142a po planety i gwiazdy \u2014 opiera si\u0119 na stabilno\u015bci proton\u00f3w i neutron\u00f3w. Gdyby te podstawowe sk\u0142adniki atom\u00f3w rozpada\u0142y si\u0119 cho\u0107by raz na czas por\u00f3wnywalny z wiekiem Wszech\u015bwiata, rzeczywisto\u015b\u0107 wygl\u0105da\u0142aby zupe\u0142nie inaczej. Wszystko, co znamy, by\u0142oby znacznie mniej trwa\u0142e.<\/p>\n\n\n\n
To w\u0142a\u015bnie t\u0119 fundamentaln\u0105 zagadk\u0119 postanowili zbada\u0107 naukowcy pracuj\u0105cy przy eksperymencie Super-Kamiokande w Japonii. To jeden z najbardziej zaawansowanych detektor\u00f3w cz\u0105stek na \u015bwiecie, ukryty g\u0142\u0119boko pod ziemi\u0105 pod g\u00f3r\u0105 Ikeno. W ogromnym cylindrycznym zbiorniku znajduje si\u0119 a\u017c 50 tysi\u0119cy ton ultraczystej wody, kt\u00f3ra pe\u0142ni jednocze\u015bnie funkcj\u0119 materia\u0142u badawczego i narz\u0119dzia detekcji.<\/p>\n\n\n\n
Badacze analizuj\u0105 wod\u0119 pod k\u0105tem niezwykle rzadkich proces\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142yby wskazywa\u0107 na rozpad proton\u00f3w lub neutron\u00f3w. Je\u015bli taki proces rzeczywi\u015bcie zachodzi, mog\u0142oby to oznacza\u0107, \u017ce obecny Model Standardowy fizyki cz\u0105stek nie opisuje jeszcze pe\u0142nego obrazu rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Odkrycie rozpadu protonu by\u0142oby prze\u0142omem por\u00f3wnywalnym z najwi\u0119kszymi odkryciami wsp\u00f3\u0142czesnej fizyki. <\/strong>Oznacza\u0142oby z\u0142amanie jednej z kluczowych zasad \u2014 zachowania liczby barionowej \u2014 i mog\u0142oby otworzy\u0107 drog\u0119 do potwierdzenia teorii wielkiej unifikacji.<\/p>\n\n\n\n Kluczow\u0105 rol\u0119 odgrywa tutaj promieniowanie Czerenkowa \u2014 charakterystyczny b\u0142\u0119kitny b\u0142ysk powstaj\u0105cy, gdy na\u0142adowana cz\u0105stka porusza si\u0119 w wodzie szybciej ni\u017c \u015bwiat\u0142o w tym o\u015brodku. To w\u0142a\u015bnie te subtelne sygna\u0142y s\u0105 analizowane przez tysi\u0105ce niezwykle czu\u0142ych fotopowielaczy.<\/p>\n\n\n\n W najnowszej analizie opublikowanej w czasopi\u015bmie Physical Review D<\/em> naukowcy skupili si\u0119 na dw\u00f3ch hipotetycznych kana\u0142ach rozpadu proton\u00f3w i neutron\u00f3w. Przeanalizowano niemal p\u00f3\u0142 megatonoroku danych, co stanowi jeden z najwi\u0119kszych zbior\u00f3w tego typu w historii fizyki cz\u0105stek.<\/p>\n\n\n\n Rezultat? Nie zaobserwowano \u017cadnego sygna\u0142u wskazuj\u0105cego na rozpad protonu.<\/strong> To jednak nie oznacza pora\u017cki. Wr\u0119cz przeciwnie \u2014 brak obserwacji pozwoli\u0142 wyznaczy\u0107 nowe, rekordowe dolne granice czasu \u017cycia proton\u00f3w. Wed\u0142ug obecnych danych proton, je\u015bli w og\u00f3le si\u0119 rozpada, mo\u017ce \u017cy\u0107 co najmniej oko\u0142o 350 kwintylion\u00f3w lat. To liczba wielokrotnie przekraczaj\u0105ca wiek Wszech\u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n W mi\u0119dzynarodowym projekcie Super-Kamiokande uczestnicz\u0105 r\u00f3wnie\u017c polskie instytucje naukowe, w tym Narodowe Centrum Bada\u0144 J\u0105drowych, Uniwersytet Warszawski oraz Uniwersytet \u015al\u0105ski.<\/p>\n\n\n\n Ich zadaniem jest analiza danych, modelowanie zjawisk fizycznych oraz kontrola niepewno\u015bci pomiarowych. To dow\u00f3d na rosn\u0105c\u0105 pozycj\u0119 polskiej fizyki w \u015bwiatowych badaniach nad struktur\u0105 materii.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Cho\u0107 Super-Kamiokande nie znalaz\u0142 jeszcze odpowiedzi, kolejne projekty mog\u0105 przybli\u017cy\u0107 naukowc\u00f3w do rozwi\u0105zania tej zagadki. W Japonii powstaje wi\u0119kszy Hyper-Kamiokande, w USA rozwijany jest eksperyment DUNE, a na dnie Morza \u015ar\u00f3dziemnego budowany jest system detektor\u00f3w KM3NeT.<\/p>\n\n\n\n Wszystkie te instalacje maj\u0105 jeden cel: wychwyci\u0107 niezwykle rzadkie sygna\u0142y, kt\u00f3re mog\u0105 zmieni\u0107 nasze rozumienie Wszech\u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n Milczenie proton\u00f3w wcale nie oznacza braku odpowiedzi. Czasem to w\u0142a\u015bnie brak sygna\u0142u m\u00f3wi nauce najwi\u0119cej.<\/strong><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Materia, z kt\u00f3rej zbudowany jest ca\u0142y znany nam \u015bwiat \u2014 od ludzkiego cia\u0142a po planety i gwiazdy \u2014 opiera si\u0119 na stabilno\u015bci proton\u00f3w \n [...]<\/a>","protected":false},"author":1,"featured_media":14621,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-14620","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14620","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14620"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14620\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14622,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14620\/revisions\/14622"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/14621"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14620"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14620"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14620"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Wyniki bada\u0144: proton nadal pozostaje stabilny<\/h2>\n\n\n\n
Polscy naukowcy maj\u0105 sw\u00f3j udzia\u0142 w prze\u0142omowych badaniach<\/h2>\n\n\n\n
Nowa generacja eksperyment\u00f3w ju\u017c powstaje<\/h2>\n\n\n\n