{"id":10500,"date":"2026-04-12T12:03:36","date_gmt":"2026-04-12T12:03:36","guid":{"rendered":"https:\/\/time24.pl.ua\/?p=10500"},"modified":"2026-04-12T12:03:36","modified_gmt":"2026-04-12T12:03:36","slug":"to-tu-tetnilo-handlowe-serce-zydowskiej-warszawy-niewielu-pamieta-pasaz-simonsa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/time24.pl.ua\/?p=10500","title":{"rendered":"To tu t\u0119tni\u0142o handlowe serce \u017cydowskiej Warszawy. Niewielu pami\u0119ta Pasa\u017c Simonsa"},"content":{"rendered":"\n<p>Pasa\u017c Simonsa, zainaugurowany w 1903 roku, by\u0142 pierwsz\u0105 galeri\u0105 handlow\u0105 w Warszawie, wprowadzaj\u0105c rewolucj\u0119 w handlu. Stworzony przez in\u017c. Mariana Terleckiego, szybko sta\u0142 si\u0119 ikon\u0105 nowoczesno\u015bci i luksusu, przyci\u0105gaj\u0105c klient\u00f3w do dynamicznej \u017cydowskiej dzielnicy handlowej. Jego z\u0142oty okres zako\u0144czy\u0142 wybuch II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>W 1944 roku ponad 200 os\u00f3b zgin\u0119\u0142o w Pasa\u017cu Simonsa; teraz ocala\u0142e piwnice zostan\u0105 udost\u0119pnione publiczno\u015bci.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Villa Bogoria zaoferuje biura, handel i 77 apartament\u00f3w, z planowanym uko\u0144czeniem na koniec 2025 roku.<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>Odkryj fascynuj\u0105c\u0105 histori\u0119 tego miejsca i zobacz, jak przesz\u0142o\u015b\u0107 splata si\u0119 z przysz\u0142o\u015bci\u0105.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Przez lata warszawiacy parkowali tu samochody, nie wiedz\u0105c, \u017ce st\u0105paj\u0105 po miejscu, gdzie pod asfaltem i ziemi\u0105 Ogrodu Krasi\u0144skich ukryte by\u0142y ruiny Pasa\u017cu Simonsa \u2013 pierwszej galerii handlowej w stolicy.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Nowatorski pomys\u0142, kt\u00f3ry zmieni\u0142 Warszaw\u0119<\/h2>\n\n\n\n<p>Pocz\u0105tek XX wieku. Nalewki i ich okolice to t\u0119tni\u0105ce \u017cyciem centrum handlowe \u017cydowskiej Warszawy. Albert Simons, niemiecki kupiec \u017cydowskiego pochodzenia, postanowi\u0142 p\u00f3j\u015b\u0107 o krok dalej. Wpad\u0142 na pomys\u0142, kt\u00f3ry mia\u0142 zrewolucjonizowa\u0107 sto\u0142eczny handel \u2013 stworzenie zadaszonego, ekskluzywnego pasa\u017cu handlowego.<\/p>\n\n\n\n<p>Budowa, reklamowana w prasie jako nowoczesny \u201ebazar\u201d, ruszy\u0142a w 1903 roku. Tak narodzi\u0142a si\u0119 pierwsza galeria handlowa w stolicy, wyprzedzaj\u0105ca swoj\u0105 epok\u0119.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Luksus i nowoczesno\u015b\u0107, jakiej stolica nie widzia\u0142a<\/h2>\n\n\n\n<p>Pasa\u017c Simonsa nie by\u0142 zwyk\u0142ym budynkiem. To by\u0142 prawdziwy kombinat us\u0142ugowy, zaprojektowany z rozmachem. Dwa nowoczesne gmachy po\u0142\u0105czone nieistniej\u0105c\u0105 dzi\u015b ulic\u0105 Wyjazd oferowa\u0142y wszystko, czego mog\u0142a zapragn\u0105\u0107 warszawska elita.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0142awomir Koper \u201eKartki z kalendarza. II Rzeczpospolita\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Budynki wyposa\u017cono w rozwi\u0105zania, kt\u00f3re dzi\u015b s\u0105 standardem, a wtedy stanowi\u0142y szczyt luksusu: w\u0142asn\u0105 si\u0142owni\u0119 elektryczn\u0105 o\u015bwietlaj\u0105c\u0105 wszystkie lokale, siedem wind oraz ognioodporne, \u017celbetonowe stropy.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn.galleries.smcloud.net\/t\/galleries\/gf-jqv3-89K3-489q_villa-bogoria-w-warszawie-podczas-budowy-664x442-nocrop.jpg\" alt=\"Villa Bogoria w Warszawie podczas budowy\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Autor: Przemys\u0142aw Za\u0144ko-Gulczy\u0144ski<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Od handlowego serca do reduty powsta\u0144czej<\/h2>\n\n\n\n<p>Z\u0142ote czasy pasa\u017cu brutalnie przerwa\u0142 wybuch II wojny \u015bwiatowej. Gmach sp\u0142on\u0105\u0142 ju\u017c we wrze\u015bniu 1939 roku. Prawdziwy dramat rozegra\u0142 si\u0119 jednak pi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej, podczas Powstania Warszawskiego.<\/p>\n\n\n\n<p>Ocala\u0142y fragment budynku sta\u0142 si\u0119&nbsp; polsk\u0105 redut\u0105, kt\u00f3ra blokowa\u0142a Niemcom dost\u0119p do Starego Miasta. \u017bo\u0142nierze batalionu &#8220;Chrobry I&#8221; bronili go z niezwyk\u0142ym bohaterstwem, odpieraj\u0105c kolejne ataki.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Tragiczny koniec. Pod gruzami zgin\u0119\u0142y setki os\u00f3b<\/h2>\n\n\n\n<p>Gmach by\u0142 nieustannie bombardowany i ostrzeliwany. Feralnego 31 sierpnia 1944 roku, podczas pot\u0119\u017cnego nalotu, budynek ostatecznie si\u0119 zawali\u0142. Pod jego gruzami \u015bmier\u0107 ponios\u0142o ponad 200 os\u00f3b \u2013 cywile chroni\u0105cy si\u0119 w piwnicach oraz broni\u0105cy reduty \u017co\u0142nierze. Pasa\u017c Simonsa sta\u0142 si\u0119 ich wsp\u00f3ln\u0105 mogi\u0142\u0105.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Villa Bogoria: Ho\u0142d dla historii, krok w przysz\u0142o\u015b\u0107<\/h2>\n\n\n\n<p>Po wojnie teren zr\u00f3wnano z ziemi\u0105. Odkrycie w 2023 roku fundament\u00f3w, piwnic, a nawet osobistych przedmiot\u00f3w jak sztu\u0107ce i porcelana, otworzy\u0142o nowy rozdzia\u0142. Dzi\u015b w tym miejscu ro\u015bnie ju\u017c nowy budynek \u2013 Villa Bogoria, realizowany przez dewelopera Prestige. Zaprojektowany przez pracowni\u0119 Atelier 3 Girtler &amp; Girtler obiekt nie jest dos\u0142own\u0105 rekonstrukcj\u0105, lecz wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 interpretacj\u0105. Elewacja z kamienia, szk\u0142a i aluminium nawi\u0105\u017ce skal\u0105 i podzia\u0142ami do historycznego gmachu. Kluczowym elementem b\u0119dzie og\u00f3lnodost\u0119pny pasa\u017c wewn\u0105trz budynku, oddaj\u0105cy ducha orygina\u0142u.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"738\" src=\"https:\/\/time24.pl.ua\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Screenshot_2026_04_12-18-1024x738.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-10501\" srcset=\"https:\/\/time24.pl.ua\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Screenshot_2026_04_12-18-1024x738.png 1024w, https:\/\/time24.pl.ua\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Screenshot_2026_04_12-18-300x216.png 300w, https:\/\/time24.pl.ua\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Screenshot_2026_04_12-18-768x553.png 768w, https:\/\/time24.pl.ua\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Screenshot_2026_04_12-18-120x85.png 120w, https:\/\/time24.pl.ua\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Screenshot_2026_04_12-18.png 1156w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Pasa\u017c Simonsa, zainaugurowany w 1903 roku, by\u0142 pierwsz\u0105 galeri\u0105 handlow\u0105 w Warszawie, wprowadzaj\u0105c rewolucj\u0119 w handlu. Stworzony przez in\u017c. Mariana Terleckiego, szybko sta\u0142 \n<a class=\"moretag\" href=\"https:\/\/time24.pl.ua\/?p=10500\"> [...]<\/a>","protected":false},"author":1,"featured_media":10502,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-10500","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10500","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10500"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10500\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10503,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10500\/revisions\/10503"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10502"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10500"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10500"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10500"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}