{"id":10064,"date":"2026-04-05T13:50:47","date_gmt":"2026-04-05T13:50:47","guid":{"rendered":"https:\/\/time24.pl.ua\/?p=10064"},"modified":"2026-04-05T13:50:47","modified_gmt":"2026-04-05T13:50:47","slug":"dziwne-przerazajace-zjawisko-paralizu-sennego-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/time24.pl.ua\/?p=10064","title":{"rendered":"Dziwne, przera\u017caj\u0105ce zjawisko parali\u017cu sennego"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Je\u015bli kiedykolwiek obudzi\u0142e\u015b si\u0119 i nie by\u0142e\u015b w stanie si\u0119 ruszy\u0107 ani m\u00f3wi\u0107, mimo \u017ce tw\u00f3j umys\u0142 by\u0142 ca\u0142kowicie rozbudzony, to prawdopodobnie do\u015bwiadczy\u0142e\u015b czego\u015b, co nazywa si\u0119 parali\u017cem sennym.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>To zjawisko jest o wiele bardziej powszechne, ni\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi zdaje sobie z tego spraw\u0119, ale poniewa\u017c do\u015bwiadczenie to wydaje si\u0119 surrealistyczne i cz\u0119sto przera\u017caj\u0105ce, wiele os\u00f3b ma w\u0105tpliwo\u015bci, czy o nim w og\u00f3le m\u00f3wi\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-doswiadcza-tego-30-ludzi\">Do\u015bwiadcza tego 30% ludzi<\/h2>\n\n\n\n<p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi nigdy nie s\u0142ysza\u0142a o zaburzeniu snu zwanym&nbsp;<strong>parali\u017cem sennym<\/strong>. Jednak wielu z nas do\u015bwiadczy go przynajmniej raz w \u017cyciu i mo\u017cemy o tym pami\u0119ta\u0107 lub nie.<\/p>\n\n\n\n<p>Parali\u017c senny to stan, z kt\u00f3rym mamy do czynienia tu\u017c przed za\u015bni\u0119ciem lub w trakcie wybudzania. Podczas takiego epizodu osoba nie jest w stanie si\u0119 porusza\u0107 ani m\u00f3wi\u0107, mimo \u017ce jest przytomna.<\/p>\n\n\n\n<p>Cz\u0119sto zdarzaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c halucynacje lub odczucia przebywania poza cia\u0142em, przez co sytuacja wydaje si\u0119 wyj\u0105tkowo przera\u017caj\u0105ca.<\/p>\n\n\n\n<p>Wed\u0142ug&nbsp;<a href=\"https:\/\/my.clevelandclinic.org\/health\/diseases\/21974-sleep-paralysis\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Cleveland Clinic<\/a>, parali\u017c senny wyst\u0119puje wtedy<em>, \u201egdy organizm znajduje si\u0119 pomi\u0119dzy fazami snu i czuwania\u201d.<\/em>&nbsp;Epizody trwaj\u0105 zazwyczaj od kilku sekund do kilku minut i s\u0105 klasyfikowane jako rodzaj parasomnii. Chocia\u017c do\u015bwiadczenie to mo\u017ce by\u0107 przera\u017caj\u0105ce, parali\u017c senny jest ca\u0142kowicie nieszkodliwy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kontynuacja artyku\u0142u pod zdj\u0119ciem<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn-main.newsner.com\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2025\/12\/16120038\/s1.jpg\" alt=\"m\u0119\u017cczyzna zwi\u0105zany pasami krzyczy w \u0142\u00f3\u017cku\" class=\"wp-image-76188\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Naukowcy szacuj\u0105, \u017ce oko\u0142o 30% ludzi do\u015bwiadczy parali\u017cu sennego przynajmniej raz w \u017cyciu.<\/p>\n\n\n\n<p>Mo\u017ce si\u0119 to zdarzy\u0107 tu\u017c przed za\u015bni\u0119ciem lub tu\u017c po przebudzeniu. Typowe objawy to niemo\u017cno\u015b\u0107 poruszania si\u0119 lub m\u00f3wienia, ucisk w klatce piersiowej, wra\u017cenie bycia poza cia\u0142em, wyraziste halucynacje oraz intensywny strach lub panika. Niekt\u00f3re epizody trwaj\u0105 zaledwie chwil\u0119, podczas gdy inne mog\u0105 trwa\u0107 nawet 20 minut.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-co-jest-tego-przyczyna\">Co jest tego przyczyn\u0105?<\/h2>\n\n\n\n<p>Podczas fazy REM, w kt\u00f3rej najcz\u0119\u015bciej \u015bnimy, m\u00f3zg tymczasowo \u201ewy\u0142\u0105cza\u201d mi\u0119\u015bnie. To uniemo\u017cliwia fizyczne odgrywanie sn\u00f3w. Parali\u017c senny wyst\u0119puje, gdy umys\u0142 budzi si\u0119 przed cia\u0142em, pozostawiaj\u0105c Ci\u0119 przytomnym, ale niezdolnym do ruchu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Parali\u017c senny jest cz\u0119sto spowodowany przez:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Wysoki poziom stresu<\/li>\n\n\n\n<li>S\u0142aby lub nieregularny sen<\/li>\n\n\n\n<li>L\u0119k<\/li>\n\n\n\n<li>Wyczerpanie<\/li>\n\n\n\n<li>Zaburzony rytm snu<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Zdaniem Charlott Ulfsparre, psychologa zajmuj\u0105cego si\u0119 terapi\u0105 poznawczo-behawioraln\u0105, eksperta od snu, z licznych bada\u0144 wynika, \u017ce \u200b\u200bosoby wyczerpane, zestresowane lub cierpi\u0105ce na niedob\u00f3r snu s\u0105 bardziej nara\u017cone na wyst\u0105pienie parali\u017cu sennego.<\/p>\n\n\n\n<p>Pomimo strachu, jaki ze sob\u0105 niesie, na ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie parali\u017c senny nie jest niebezpieczny i nie uwa\u017ca si\u0119 go za chorob\u0119. To naturalne zjawisko, kt\u00f3re ludzie pr\u00f3buj\u0105 zrozumie\u0107 od wiek\u00f3w. Opisano je ju\u017c w staro\u017cytnych perskich tekstach medycznych w IX wieku, a jeden z pierwszych udokumentowanych przypadk\u00f3w zosta\u0142 odnotowany przez holenderskiego lekarza w 1664 roku.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kontynuacja artyku\u0142u pod zdj\u0119ciem<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn-main.newsner.com\/wp-content\/uploads\/sites\/14\/2025\/12\/16120110\/s2.jpg\" alt=\"obraz przedstawiaj\u0105cy parali\u017c senny\" class=\"wp-image-76189\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Wikipedia Commons<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>W wielu kulturach opracowano w\u0142asne wyja\u015bnienia tego zjawiska. Przyk\u0142adowo w Japonii m\u00f3wi si\u0119 o \u201eprzywi\u0105zaniu do snu\u201d, w chi\u0144skim folklorze m\u00f3wi si\u0119 o \u201euciskani przez widma\u201d, a w niekt\u00f3rych cz\u0119\u015bciach Afryki opisuje si\u0119 to jako \u201ediab\u0142a na plecach\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Niekt\u00f3rzy ludzie do\u015bwiadczaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c intensywnych halucynacji. Wiele os\u00f3b opisuje obecno\u015b\u0107 kogo\u015b w pomieszczeniu, kogo\u015b siedz\u0105cego na ich klatce piersiowej, a nawet intensywne poczucie l\u0119ku. Szwedzka artystka Jonna Jinton opisa\u0142a swoje pierwsze do\u015bwiadczenie w wieku 16 lat, opisuj\u0105c dziwne wibracje i wra\u017cenie bycia w co\u015b wci\u0105ganym. Piosenkarka Zara Larsson r\u00f3wnie\u017c otwarcie opowiedzia\u0142a o swoich w\u0142asnych przera\u017caj\u0105cych epizodach parali\u017cu sennego.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"h-jak-zapobiegac-paralizowi-sennemu\">Jak zapobiega\u0107 parali\u017cowi sennemu<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Utrzymuj regularny harmonogram snu<\/li>\n\n\n\n<li>Zredukuj stres<\/li>\n\n\n\n<li>Unikaj ekran\u00f3w przed snem<\/li>\n\n\n\n<li>Stw\u00f3rz spokojne \u015brodowisko do snu<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Je\u015bli wyst\u0105pi atak, postaraj si\u0119 skupi\u0107 na powolnym oddechu i spr\u00f3buj poruszy\u0107 chocia\u017c jednym palcem u r\u0119ki lub nogi. Jak tylko b\u0119dziesz m\u00f3g\u0142 cho\u0107 odrobin\u0119 si\u0119 ruszy\u0107, to reszta cia\u0142a te\u017c zazwyczaj powraca do normy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Dzielenie si\u0119 informacjami na temat parali\u017cu sennego mo\u017ce pom\u00f3c wi\u0119kszej liczbie os\u00f3b zrozumie\u0107, co si\u0119 z nimi dzieje, a tak\u017ce zapewni\u0107 je, \u017ce to niepokoj\u0105ce do\u015bwiadczenie jest tymczasowe, da si\u0119 je wyt\u0142umaczy\u0107 i nie jest niebezpieczne.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Je\u015bli znasz kogo\u015b, komu mog\u0142oby to pom\u00f3c, przeka\u017c mu t\u0119 informacj\u0119.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Je\u015bli kiedykolwiek obudzi\u0142e\u015b si\u0119 i nie by\u0142e\u015b w stanie si\u0119 ruszy\u0107 ani m\u00f3wi\u0107, mimo \u017ce tw\u00f3j umys\u0142 by\u0142 ca\u0142kowicie rozbudzony, to prawdopodobnie do\u015bwiadczy\u0142e\u015b \n<a class=\"moretag\" href=\"https:\/\/time24.pl.ua\/?p=10064\"> [...]<\/a>","protected":false},"author":1,"featured_media":10065,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-10064","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10064","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10064"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10064\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10066,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10064\/revisions\/10066"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10065"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10064"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10064"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/time24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10064"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}